Büyücü
John Fowles
Londra'daki hayatından sıkılan genç bir İngiliz öğretmen, Yunan adalarından birinde zengin ve esrarengiz bir adamla tanışır; ardından gerçekle sahnenin arasındaki çizgi kaybolmaya başlar.
Büyücü, John Fowles'un 1965'te yayımlanan ve 1977'de gözden geçirdiği romanıdır. Oxford mezunu genç İngiliz Nicholas Urfe, Londra'da sevgilisi Alison'ı bırakıp Phraxos adlı bir Yunan adasında İngilizce öğretmenliğine gider. Adada zengin ve gizemli Maurice Conchis ile tanışır ve onun kurduğu, gerçekle oyunun birbirine karıştığı psikolojik oyunun içine çekilir. Roman bir gizem olduğu kadar bir olgunlaşma hikâyesidir; aldatma, özgürlük ve insanın kendini tanıması üzerine kuruludur.
Nicholas Urfe, Oxford'da okumuş, şair olmak isteyen ama kendini sıradan hayatın üstünde gören bir gençtir. Londra'da bir partide tanıştığı Avustralyalı Alison Kelly'yle ilişkisi onu bağlayan bir şeye dönüşmeye başlayınca, ondan kaçarcasına Yunanistan'a gider: Phraxos adlı kurgusal bir adadaki Lord Byron Okulu'nda İngilizce öğretmenliği yapacaktır. Adada çok geçmeden canı sıkılır, yalnızlaşır ve depresyona girer.
Yürüyüşlerinin birinde adanın zengin ve münzevi sakini Maurice Conchis ile tanışır. Conchis kültürlü, nazik ve esrarengizdir; İkinci Dünya Savaşı sırasında Naziler'le işbirliği yaptığı söylentisi de peşindedir. Nicholas onun villasına yeniden ve yeniden çağrılır. Orada geçmiş ile şimdi iç içe geçer, Conchis anlattığı hikâyelerin içinde yaşayan biri gibidir ve Nicholas neye inanacağını bilemez.
Conchis, Nicholas'ı 'godgame' diye anılan, giderek karmaşıklaşan psikolojik oyunların ve maskeli gösterilerin içine çeker. Bu oyunlarda Nazi işgalinin canlandırmaları, Marquis de Sade'ı andıran sahneler ve Yunan mitolojisini hicveden parodiler yer alır. Nicholas'ın âşık olduğu genç kadın, oyunda Conchis'in eski sevgilisi Lily'yi canlandıran Julie Holmes'tur; adı ve rolü değiştikçe onun gerçekte kim olduğu da bulanıklaşır.
Nicholas, bu oyunları önce Conchis'in kendi hayatıyla ilgili sanır. Zamanla neyin gerçek, neyin oyun olduğunu ayırt edemez hâle gelir ve sonunda bütün bu sahnelerin Conchis'i değil kendi hayatını anlattığını fark eder. Gururu incinir, öfkelenir, ama peşini de bırakamaz; çünkü oyun onu hem büyüler hem aşağılar.
Hikâye ilerledikçe oyun Nicholas'ın Londra'da bıraktığı hayata da uzanır. Atina'da Alison'la yeniden karşılaşır ve ona Julie'den söz eder; ardından Alison'ın intihar ettiği izlenimi doğar. Nicholas yine de Julie'nin peşinden gitmekten vazgeçmez. Bu, romanın ahlaki sınavının en sert yeridir: Nicholas'ın başkalarına davranışı oyunun asıl konusudur.
Romanın anlatıcısı Nicholas, başta okuru güvenilir bir rehber gibi karşılar. Ancak sayfalar ilerledikçe, kendi davranışlarını gerekçelendirme biçimi, kadınlara bakışı ve kendi önemine inancı okuru huzursuz etmeye başlar. Fowles bu anlatıcıyı bilerek kusurlu kurar; hikâyedeki sınav, Nicholas'ın yalnızca dış dünyayla değil, kendi benliğiyle de ilgilidir. Fowles, adayı kendi tecrübesinden alır: Spetses adasındaki Anargyrios Okulu'nda iki yıl İngilizce öğretmiştir ve roman bu yıllara kısmen dayanır.
Conchis'in oyunu bir noktada psikolojik bir deney gibi görünür: Nicholas'ın tepkileri gözlenmekte, sınırları denenmektedir. Başka bir noktada ise bir tür felsefi eğitim gibidir: Conchis, ona hayatı ve seçimlerini farklı bir gözle görmeyi öğretmek istiyor olabilir. Kitap bu iki olasılık arasında gidip gelir ve hiçbirini tam olarak doğrulamaz.
Nicholas bir gün uyuşturularak yer altındaki bir mekâna götürülür ve orada oyunda tanıdığı kişileri yargılamak zorunda bırakılır. Julie'yi cezalandırmayı reddeder. Serbest bırakıldığında işten çıkarıldığını öğrenir ve Atina'ya döner; orada Alison'ın intiharının gerçek olmadığını anlar. Londra'da Lily ile karşılaşır; Lily, her şeyin onun iyiliği için, daha iyi bir insan olması için yapıldığını söyler ve ona Alison'ı beklemesini öğütler.
Nicholas bu sırada Jojo adlı bir kadınla ilişkiye girer, ama onu üzmekten kendini alamaz. Sonunda bir parkta Alison'la buluşur ve roman, ikisinin ilişkiyi yeniden kurup kurmayacağı pazarlığı sürerken kapanır. Sonun hangi yöne varacağı belirsiz bırakılmıştır; Fowles hangisinin doğru olduğunu söylemeyi hep reddetmiştir.
Büyücü, bir gerilim gibi okunur ama bir gerilimden fazlasıdır. Fowles, okurun da Nicholas gibi neye inanacağını bilememesini ister ve bunu ustaca yapar. Sonu açıklamayı reddetmesi, kararı okura bırakır.
Roman yirminci yüzyıl İngiliz edebiyatının tartışmalı klasiklerindendir. Fowles onu 1950'lerde, 'Godgame' adıyla yazmaya başlamıştı; Koleksiyoncu (1963) ve Aristos'tan (1964) sonra, 1965'te yayımlandı. Gözden geçirilmiş sürümü 1977'de çıktı. Kitap 1968'de Guy Green yönetiminde filme uyarlandı; senaryoyu Fowles yazdı, Michael Caine ve Anthony Quinn oynadı, ama film genel olarak başarısız sayılır.
Romanın bir başka çekiciliği, okuru Nicholas'la birlikte yanıltmasıdır. Okuyan herkes bir noktada hikâyenin arkasında birilerinin olduğunu sezer, ama kim olduğunu ve neden yaptığını çözemez. Sonunda geriye kalan, çözülmüş bir bilmeceden çok, uzun süre düşündüren bir soru olur: insan, kendisine kurulan sahnelerden hangisini gerçek sanır?
Kime: Karmaşık kurguyu ve psikolojik oyunları sevenlere; Fowles'un Fransız Teğmenin Kadını gibi kitaplarını okumuş olanlara
John Fowles
Güncelleme: 5 Kasım 2026