İçeriğe atla

Menü

Rafım

okai

Rafına kitap ekle

Çoluk Çocuk

Anı ve biyografi · 13 dk · 10 kitap

Çoluk Çocuk gibi kitaplar: 10 anı kitabı

Çoluk Çocuk'u sevenlere 10 kitap: Talebe'den Yaratma Savaşı'na; sanatçı anıları ve yaratıcılık kitapları, nereden başlanır, kimler okudu.

0/10 kitabı okudun%0

Çoluk Çocuk'u açan okur, bir anı kitabına girdiğini sanır ve kendini 1960'ların sonunda New York'ta, parasız iki genç sanatçının arasında bulur. Patti Smith, fotoğrafçı Robert Mapplethorpe'la paylaştığı gençlik yıllarını anlatır: kirası ödenemeyen odalar, bir kitapçı tezgâhı, arkadaşlık ve sanatın ne olduğunu birlikte keşfetme çabası. 2010 National Book Award ödülünü alan kitap, ünlü olmadan önceki iki insanın sevgisini ve şüphesini anlatır; tam da bu yüzden bu kadar içten durur.

Devamını oku

Çoluk Çocuk'u sevenlerin aradığı şey ise çoğunlukla bir kimlik hikâyesi değildir. Aradıkları, bir insanın nasıl biri olmaya karar verdiğini ve bu kararın ona neye mal olduğunu görmektir. Bu listedeki kitaplar bu soruya üç yönden bakıyor: önce sanatçı ve yaratıcıların kendi hikâyeleri, sonra yaratmanın zorluğunu ve disiplinini anlatan kitaplar, son olarak yoksulluktan, kayıptan ya da kapalı bir çevreden kendini kurarak çıkan insanların anıları.

Kitabın büyüsü, büyük bir hikâye anlatmamasında yatar. Smith kendini büyük bir sanatçı olarak sunmaz; yoldaşlığı, ortak bir odayı, ödenemeyen kirayı ve bir şiiri anlatır. Okur kitabı bitirdiğinde ‘sanatçı olmak’ kavramının, kendini bir şeye adamak ve o adanmışlığı bir başkasıyla paylaşmak olduğunu düşünmeye başlar. Bu listedeki kitapların her biri bu fikrin başka bir yüzünü gösteriyor: kimi adanmışlığı bir işe, kimi bir aileden kurtulmaya, kimi bir kayba karşı ayakta kalmaya.

Çoluk Çocuk da sitenin en çok okurlu kitaplarından biri.

Anı kitapları üzerine kısa bir not: kendi hayatını anlatan biri her zaman seçerek anlatır. Bu kitapları bir olay kaydı olarak değil, bir insanın kendine nasıl baktığının kaydı olarak okumak daha doğru. Bazen bir anının eksikliği, söylenenden daha çok şey anlatır.

Son olarak, listenin tek bir ortak paydası var: hepsi kendini anlatan insanlardan geliyor. Birinci tekil şahıs kitapların güçlü yanı da zayıf yanı da budur. Yazarın sesi içtendir ama eksiktir; her anlatı, anlatıcının hatırlamak istediği hayattır. Bu yüzden bu kitapları yan yana okumak, tek bir anıdan daha doğru bir tablo verir.

Kimler için: Patti Smith'in anı kitabını bitirip sanat, gençlik ve kendini kurma hikâyeleri arayan okurlar

Kısa cevap

1. Grup: Sanatın ve yaratıcı hayatın içinden anılar

Çoluk Çocuk'un doğrudan akrabaları: bir işe kendini adamış insanların, işin içinden anlattığı hayat hikâyeleri.

1. Eminim Şaka Yapıyorsunuz Bay Feynman!

Richard P. Feynman

Fizikçi Richard P. Feynman'ın gündelik hayattan anekdotlarla anlattığı anı kitabı, bir bilim insanının merakının hayatın her köşesine nasıl taştığını gösterir. Çoluk Çocuk kadar duygusal değil; esprili, hafif ve oyuncu.

Devamını oku

Ama iki kitabın ortak noktası, bir işe sevdalı insanın o işi nasıl yaşadığını anlatmalarıdır. Smith sanatın peşinde, Feynman ise bilimin peşinde.

Kime: Bir işe tutkuyla bağlı insanların hikâyesini sevenlere

Okurken: 350 sayfa; anekdotlar kendi içinde tamamlanır, istediğiniz yerden başlayabilirsiniz.

Sonra: Daha sessiz ve içe dönük bir sanatçı anısı için Göz Kırparken'e bakın.

Sergey Brin, Peter Attia ve 3 okur daha

2. Göz Kırparken

Walter Murch

Film kurgucusu Walter Murch'ın kurgu sanatı üzerine yazdığı bu kitap, klasik bir anı değildir; bir ustanın işine nasıl baktığını anlatır. Çoluk Çocuk'u seven okur için buradaki ortak damar, bir sanatçının zanaatını bütün incelikleriyle anlatma biçimidir.

Devamını oku

Smith şarkı ve şiirle ilgili neyi sezgiyle bulduğunu yazar, Murch ise sezgiyi bir yönteme çevirir.

Kime: Sinemanın ve yaratım sürecinin arka planını merak edenlere

Okurken: Kısa ve yoğun; film bilmeyen okur da takip edebilir, ama film izlemeyi seven okur daha çok keyif alır.

Sonra: Bir komedyenin sahneye çıkış hikâyesine, A Comic's Life'a geçin.

İlker Canikligil, Özcan Alper

2. Grup: Yaratmanın zorluğu ve disiplini

Smith'in kitabında sanat bir yaşam biçimidir. Bu üç kitap, o yaşam biçimini sürdürmenin yollarını ve engellerini anlatır.

3. Yaratma Savaşı

Steven Pressfield · 2002

Steven Pressfield'in yaratıcı iş yapanların karşısındaki asıl düşmanı, yani erteleme ve direnç denen iç sesi anlattığı kitabı. Çoluk Çocuk'ta Patti ile Robert arasındaki karşılıklı destek, bu direncin yenilmesinde ne kadar önemli olduğunu gösterir.

Devamını oku

Pressfield'in kitabı ise bu mücadeleyi tek başına verenlere yöneliktir. Kısa, sert ve doğrudan.

Kime: Yaratıcı bir işi ertelemekten kurtulmak isteyenlere

Okurken: 172 sayfa; kısa bölümler halinde ilerler. Bir bölümü okuyup yazmaya ya da çalışmaya dönmek kitabın doğal kullanımı.

Sonra: Daha geniş bir yaratıcılık felsefesi için Yaratıcı Eylem'e geçin.

Ryan Holiday, Joe Rogan ve 3 okur daha

4. Yaratıcı Eylem

Rick Rubin · 2023

Müzik yapımcısı Rick Rubin, sanat yapıp yapmamamızdan bağımsız olarak hepimizin birer yaratıcı olduğunu savunur ve dünyayı algılama, süzme ve ondan bir deneyim üretme sürecini bir var olma biçimi olarak anlatır. Çoluk Çocuk'taki sanat anlayışının, yani sanatın bir meslek değil bir yaşam tavrı olduğu fikrinin felsefi karşılığıdır.

Devamını oku

Üslup sakin ve düşündürücü.

Kime: Yaratıcılığı sanat dışında da yaşamak isteyenlere

Okurken: Kısa, bağımsız bölümler; sırayla değil, ruh halinize göre okunabilir.

Sonra: Yazı yazmanın pratik tarafı için Bir Kuştan Öbürüne'ye geçin.

Barış Özcan, Taro Emir Tekin ve 1 okur daha

5. Bir Kuştan Öbürüne

Anne Lamott

Anne Lamott'un yazma ve hayat üzerine tavsiyelerini sıcak ve esprili bir dille anlattığı kitabı. Çoluk Çocuk'ta Smith'in şiir yazma çabası ve sözcüklere duyduğu bağlılık kitabın bir damarıdır; Lamott ise bu çabayı gündelik hayata taşır.

Devamını oku

Mükemmeliyetçilikten kurtulmak ve ilk taslağın kötü olmasına izin vermek gibi sade ama etkili fikirler sunar.

Kime: Yazmak isteyen ya da yazmaya başlamış olanlara

Okurken: 240 sayfa; kısa bölümlerle ilerler. Yazma sıkıntısı çekerken açıp bir bölüm okumak iyi gelir.

Sonra: Yazarın sesini bırakıp kendini yeniden kuran bir hayat hikâyesine, Talebe'ye geçin.

Ryan Holiday, Matt Haig ve 1 okur daha

3. Grup: Kendini yeniden kuran insanların anıları

Çoluk Çocuk, iki gencin kendilerini nasıl kurduğunun hikâyesidir. Bu dört anı da kendini kurmak için bir engeli aşmak zorunda kalan insanları anlatır.

6. Talebe

Tara Westover · 2018

Idaho'nun kırsalında, kıyametin yakın olduğuna inanan ve dış dünyayla teması en aza indiren bir ailede büyüyen Tara Westover'ın, ailesinden kopup eğitimle kendini yeniden kuruşunun anıları. Çoluk Çocuk'un neşeli yoksulluğuna karşılık burada ağır bir yalnızlık var; ama ortak nokta, bir gencin kendi hayatını bilgiyle ve cesaretle kurmasıdır.

Devamını oku

Kitap zaman zaman çok zorlayıcı sahneler içerir.

Kime: Eğitimin bir insanı nasıl dönüştürdüğünü merak edenlere

Okurken: 384 sayfa; sürükleyici ama duygusal olarak ağır. Ara vererek okumak yerinde olur.

Sonra: Çocukluk travmasını başka bir ses tonuyla anlatan Annemin Öldüğüne Sevindim'e geçin.

Bill Gates, Michelle Obama ve 1 okur daha

7. Annemin Öldüğüne Sevindim

Jennette McCurdy · 2022

Jennette McCurdy'nin çocuk oyuncu olarak yaşadığı baskıyı ve annesiyle ilişkisini anlattığı anı kitabı. Başlığı sert olsa da kitabın tonu acı bir mizahla örülü.

Devamını oku

Çoluk Çocuk'ta iki genç birbirini destekleyerek ayakta kalır; burada ise kahraman bir ilişkinin içinde yalnızdır ve özgürleşmek için yıllar harcar. İki kitap, sanatın ve şöhretin iki ayrı yüzünü gösterir.

Kime: Ağır bir ailevi ilişkiden çıkış hikâyesini okumaya hazır olanlara

Okurken: Dili akıcı, içeriği zorlayıcı. Yeme bozukluğu ve istismar temaları içerdiği için hazır olduğunuzda okuyun.

Sonra: Başka bir tür kayıp deneyimi için O Yılın Büyüsü'ne geçin.

Anna Kendrick

8. O Yılın Büyüsü

Joan Didion

Joan Didion'ın eşini kaybettiği yılı anlattığı kitabı, yasın klinik ve gündelik yüzünü bir arada verir. Çoluk Çocuk'un son bölümleri de bir kaybı, Mapplethorpe'un vefatını anlatır; Didion ise bütün kitabı kayba ayırır.

Devamını oku

Smith'in kaybı sanatın ve anının içinde eritir, Didion ise kaybı olduğu gibi kaydeder.

Kime: Yas üzerine dürüst bir kitap okumak isteyenlere

Okurken: Kısa ama yoğun; bölümler arasında ara vermek iyi gelir.

Sonra: Daha geniş bir toplumsal anı için Benim Hikayem'e geçin.

Ryan Holiday, Kaia Gerber ve 5 okur daha

9. Benim Hikayem

Michelle Obama

Michelle Obama'nın Chicago'daki çocukluğundan Beyaz Saray'a uzanan hayatını anlattığı anı kitabı. Çoluk Çocuk'un yoksul ve özgür bohem yaşamının tam tersi bir düzenli, disiplinli yükseliş hikâyesi gibi görünür; ama ikisinde de kendini ve değerini sorgulayan bir genç kadın vardır.

Devamını oku

Kitap akıcı ve geniş bir okur kitlesi için yazılmış.

Kime: Kendi yolunu bulmak üzerine ilham verici bir anı arayanlara

Okurken: 496 sayfa; akıcı, bölümler birbirinden bağımsız denecek kadar rahat.

Sonra: Çok farklı bir sektörden bir kuruluş hikâyesi için Ayakkabı Gurusu'na geçin.

Brené Brown, Tyler Oakley ve 1 okur daha

10. Ayakkabı Gurusu

Phil Knight · 2016

Nike'ın kurucusu Phil Knight'ın bir arabanın bagajından ayakkabı satarak başlayan girişim serüvenini samimiyetle anlattığı anıları. Çoluk Çocuk'ta iki genç sanat için borç içinde yaşar; Knight ise iş için.

Devamını oku

Ama ikisinde de belirsizlik içinde bir şeyi yaratmaya çalışan genç insan portresi var. Girişimcilik anıları arasında en duygusal olanlardan.

Kime: Bir işi sıfırdan kurma hikâyesine ilgi duyanlara

Okurken: Dili akıcı; ilk bölümler hızlı, sonrasında finans ayrıntıları yoğunlaşıyor.

Sonra: Çoluk Çocuk'a geri dönün; iki kitabın neden aynı duyguyu verdiğini fark edeceksiniz.

Bill Gates, Warren Buffett ve 3 okur daha

Okuma yolu

Çoluk Çocuk'tan sonra en kolay başlangıç, sanatçı anısı olarak Eminim Şaka Yapıyorsunuz Bay Feynman'dır: hafif, esprili ve parça parça okunur. Aynı sanat duygusunu başka bir kapıdan yaşamak istiyorsanız Göz Kırparken'e geçin.

Yaratıcı bir işle uğraşıyorsanız ve ilerleyemiyorsanız, Yaratma Savaşı ile başlayın. Kısa, sert ve doğrudan; bir bölüm okuyup işinize dönebilirsiniz. Ardından Yaratıcı Eylem ve Bir Kuştan Öbürüne ile daha sakin bir yaratıcılık anlayışına geçebilirsiniz.

Devamını oku

Okuma düzeni için iki ayrı yol önerebiliriz. Hafif bir yol: Eminim Şaka Yapıyorsunuz Bay Feynman, Bir Kuştan Öbürüne, Ayakkabı Gurusu, Benim Hikayem. Derin bir yol: Yaratma Savaşı, Yaratıcı Eylem, Talebe, O Yılın Büyüsü. İlk yol sizi iyi hissettirir ve harekete geçirir; ikinci yol ise sizi biraz zorlar ve daha uzun süre içinizde kalır. Hangi ruh halinde olduğunuza göre seçin ve diğerini sonraya bırakın.

Bu listedeki anı kitaplarını okurken küçük bir egzersiz de yapabilirsiniz: her kitapta yazarın hayatını değiştiren tek bir karşılaşmayı, tek bir kararı ya da tek bir kaybı not edin. Çoluk Çocuk'ta bu Mapplethorpe ile karşılaşmadır; Talebe'de bir sınıfa ilk kez girmek; Ayakkabı Gurusu'nda bagajdan ayakkabı satmaya karar vermek. Birkaç kitabın sonunda, kendi hayatınızdaki benzer anları fark etmeye başlarsınız.

Hayat hikâyelerini sevenler için Talebe, listenin en sürükleyici kitabıdır; ama ağır içeriği olduğunu bilin. Annemin Öldüğüne Sevindim de benzer şekilde zorlayıcıdır. İkisini arka arkaya okumamanızı öneririz.

Kayıp ve yas üzerine okumaya hazırsanız O Yılın Büyüsü, listenin en dürüst kitabıdır. Çoluk Çocuk'un son bölümlerinde Patti Smith'in anlattığı veda, bu kitabın hemen ardından başka bir ışıkla okunabilir.

Girişim ve kuruluş hikâyeleri ilginizi çekiyorsa Ayakkabı Gurusu ve Benim Hikayem sizi hafif bir okumaya götürür. A Comic's Life ise yalnızca İngilizce okuyabilenler için.

Bir not: bu listedeki kitapların birçoğu zor deneyimleri anlatır. Hazır olmadığınız bir günde okumak zorunda değilsiniz; bir kitabı raftan alıp bir hafta sonra bile açabilirsiniz.

Listeyi tamamladıktan sonra Çoluk Çocuk'a dönmek de bir seçenek. Kitabı ilk okuduğunuzda belki yalnızca arkadaşlığı görmüştünüz; farklı sanat ve kayıp hikâyelerinden sonra aynı sayfalarda emeği, yoksulluğu ve vedayı daha net fark edersiniz.

Kısa bir hatırlatma: bu kitapların hiçbiri bir ‘nasıl sanatçı olunur’ kılavuzu değildir. Hepsi bir insanın kendi yolunu nasıl yürüdüğünün öyküsüdür ve aynı yol bir başkasına uymaz. Onları bir harita olarak değil, yol boyunca karşılaşılan arkadaşlar olarak okumak, hem daha dürüst hem de daha ilham verici bir okuma sağlar. Bu rahatlık, uzun bir listeyle baş etmenin en sağlıklı yoludur: hepsini bitirmek zorunda değilsiniz, yalnızca size iyi gelenleri sürdürmeniz yeterli.

28 Ekim 2026

Devamı

Tümü