İçeriğe atla

Menü

Rafım

okai

Rafına kitap ekle

Dört Anlaşma

Okurların seçimi · 15 dk · 12 kitap

Ünlülerin 'beni çok etkiledi' dediği 12 kitap

Ünlülerin en çok etkilendiğini, çok sevdiğini ya da başucu kitabı yaptığını söylediği 12 kitap: kime göre, nasıl okunur, kimler okudu.

0/12 kitabı okudun%0

Bir kitabı 'okudum' demekle 'beni etkiledi' demek arasında büyük bir fark var. Okunan kitapların çoğu unutulur; etkileyenler ise yıllarca akılda kalır, başucuna konur, başkalarına verilir. Bu yazı, ünlülerin kendi ağzından 'etkilendim', 'çok sevdim' ya da 'başucu kitabım' dediği on iki kitabı bir araya getiriyor.

Devamını oku

Seçimi yaparken bir sayım yaptık: hangi kitap için kaç ünlü bu üç ifadeden birini kullanmış? Sonuç şaşırtıcı biçimde çeşitli. Birinci sırada bir anı kitabı var: Patti Smith'in Çoluk Çocuk'u, altı ünlünün etkilendiği kitap. Ardından bir psikiyatrın toplama kampı deneyimi, bir distopya klasiği ve kısa bir hayat rehberi dörder ünlüyle. Yani ünlüleri etkileyen şey, yalnızca romanlar değil; anılar, düşünce kitapları, şiir ve tiyatro da var.

'Hayatımı değiştirdi' demek ağır bir söz; çok az kitap bu cümleyi hak eder ve çok az okur onu kullanır. Bu yüzden bu yazının başlığı daha mütevazı bir ifade seçiyor: etkilendiğini söyleyenler. Bazıları 'beni çok etkiledi' demiş, bazıları 'başucu kitabım' demiş, bazıları kitabı listesinin başına koymuş. Hepsi, kitabın okurunda bir iz bıraktığını gösteriyor.

On iki kitabı üç gruba ayırdık. İlkinde anılar, anlam arayışları ve kısa rehberler: doğrudan hayata dair kitaplar. İkincisinde vicdan, aşk ve takıntı üzerine dört roman. Üçüncüsünde distopya, tiyatro, şiir ve felsefe. Her kitabın altında kaç ünlünün bu kitap için güçlü bir söz kullandığını, Türkçe baskısını ve nasıl okunabileceğini bulacaksınız.

Bu listeyi okurken şuna dikkat edin: ünlülerin etkilendiği kitapların büyük bölümü, en bilinen kitaplar. Çoğu on yıllardır, hatta yüzyıllardır okunuyor. Bu, etkilenmenin çoğu zaman yeniliğe değil, tekrar okunabilirliğe bağlı olduğunu düşündürüyor. İyi bir kitap, yıllar sonra yeniden açıldığında yine bir şey söyleyen kitaptır.

Bir kitabın sizi etkileyip etkilemeyeceğini önceden bilemezsiniz. Ama bir ipucu var: kimi zaman en etkileyici kitap, en beklenmedik ruh hâlinde elinize geçen kitaptır. Bu liste bir reçete değil, bir davet. Hangisini seçeceğinize, hangi soruyla dolaştığınıza göre karar verin.

Kimler için: Bir kitabın okuru ne kadar etkileyebileceğini merak edenler, kalıcı bir iz bırakacak kitap arayanlar

Kısa cevap

1. Grup: Hayata dair kitaplar (anı, anlam, rehber)

İlk grup, doğrudan hayata dair kitaplar. Bir sanatçının gençlik yılları, bir psikiyatrın deneyimi, kısa bir rehber, bir masal. Hepsi 'nasıl yaşanır' sorusuna farklı yerlerden cevap veriyor; hiçbiri ders vermiyor.

1. Çoluk Çocuk

Patti Smith · 2010

Patti Smith'in 1960'ların sonunda New York'ta fotoğrafçı Robert Mapplethorpe'la paylaştığı gençlik yıllarını anlattığı anı kitabı; 2010 National Book Award ödüllü. Altı ünlü bu kitap için 'etkilendim', 'çok sevdim' ya da benzeri bir söz kullanmış; bu listedeki en yüksek sayı.

Devamını oku

Toplam on üç okurun rafında. Yiğit Değer Bengi çevirisiyle Domingo Yayınevi'nden çıkıyor, 308 sayfa.

Kime: Sanat, dostluk ve yoksulluk üzerine sıcak bir kitap arayanlara

Okurken: Kitabı bir roman gibi değil, bir arkadaşın anlatımı gibi okuyun; acele etmeyin.

Sonra: Daha sert bir sanat anlatısı için Görme Biçimleri'ne bakın.

Emma Watson, Olivia Rodrigo ve 14 okur daha

2. İnsanın Anlam Arayışı

Viktor Frankl · 1946

Psikiyatr Viktor Frankl'ın toplama kamplarındaki deneyiminden yola çıkarak insanın anlam arayışını ve logoterapiyi anlattığı kitap. Dört ünlü bu kitap için güçlü bir söz söylemiş; toplamda yirmi okurun rafında, yani bu listedeki en çok okurlu kitap. 166 sayfa, Okuyan Us Yayın.

Devamını oku

Kime: Zor bir dönemde anlam arayanlara

Okurken: İki parça gibi düşünün: önce yaşanan, sonra kuram. İkisini ayrı günlerde okumak daha iyi.

Sonra: Kuramsal tarafı için Kurtlarla Koşan Kadınlar'a bakın.

Emma Watson, PewDiePie ve 19 okur daha

3. Dört Anlaşma

Don Miguel Ruiz

Don Miguel Ruiz'in Toltek bilgeliğinden yola çıkarak kendine ve başkalarına karşı dört basit ilkeyle özgürleşmeyi öneren kısa ve çok okunan kitabı. Dört ünlü bu kitap için olumlu bir söz söylemiş; biri onu 'başucu kitabı' yapmayı önermiş.

Devamını oku

Dokuz okurun rafında. Nil Gün çevirisiyle Ötesi Yayıncılık'tan çıkıyor, 122 sayfa.

Kime: Kısa, uygulanabilir bir rehber arayanlara

Okurken: Dört ilkeyi bir haftaya yayın; her gün birine odaklanın.

Sonra: Daha kuramsal bir kitap için İnsanın Anlam Arayışı'na bakın.

Kendall Jenner, Joe Rogan ve 9 okur daha

4. Küçük Prens

Antoine de Saint-Exupéry · 1943

Antoine de Saint-Exupéry'nin 1943'te yayımlanan masalsı kitabı; Dünya da dâhil çeşitli gezegenleri ziyaret eden genç bir prensi anlatır ve yalnızlık, dostluk, sadakat, sevgi ve kayıp gibi temaları ele alır. İki ünlü bu kitap için 'etkilendim' ya da 'sevdim' demiş.

Devamını oku

On üç okurun rafında. Artemis Yayınları baskısı.

Kime: Çocukken okuyup yetişkin olarak yeniden okumak isteyenlere

Okurken: Bir akşamda okuyun; sonra bir ay sonra yeniden açın.

Sonra: Yetişkin bir masal için Ermiş'e bakın.

Emma Watson, Barış Özcan ve 14 okur daha

2. Grup: Vicdan, aşk ve takıntı (dört roman)

İkinci grup, ünlülerin etkilendiğini söylediği dört roman. Hepsi on dokuzuncu ve yirminci yüzyıldan, hepsi insanın içindeki bir şeyin hesabını soruyor: bir cinayetin vicdanı, annenin ölümüne kayıtsızlık, tutkulu bir aşkın bedeli, bir balinaya duyulan takıntı.

5. Suç ve Ceza

Fyodor Dostoyevski · 1866

Dostoyevski'nin 1866 tarihli romanı; bir cinayetin ardından vicdanıyla boğuşan Raskolnikov'un psikolojik hikâyesi. Üç ünlü bu kitap için güçlü bir söz söylemiş.

Devamını oku

Toplamda on yedi okurun rafında. Ahmet Ekeş çevirisiyle Doğu Batı Yayınları'ndan çıkıyor.

Kime: Vicdan ve suç üzerine ağır ama sürükleyici bir roman arayanlara

Okurken: İlk elli sayfa ağır; sonrasında kitap kendini okutur.

Sonra: Aynı yazarın daha büyük romanı için Karamazov Kardeşler'e geçin.

İoanna Kuçuradi, PewDiePie ve 17 okur daha

6. Yabancı

Albert Camus · 1942

Albert Camus'nün 1942 tarihli romanı; annesinin ölümüne kayıtsız kalan, ardından bir Arap'ı öldüren Meursault'nun yargılanışı üzerinden hayatın anlamsızlığını ve toplumsal ikiyüzlülüğü anlatır. Üç ünlü bu kitap için güçlü bir söz söylemiş.

Devamını oku

Sekiz okurun rafında. Ayça Sezen çevirisiyle Can Yayınları'ndan çıkıyor.

Kime: Kısa, soğuk ve düşündüren bir roman arayanlara

Okurken: Meursault'yu sevmeye çalışmayın; onu anlamaya çalışın.

Sonra: Aynı yazarın daha geniş bir romanı için Veba'ya bakın.

Yekta Kopan, Kaia Gerber ve 8 okur daha

7. Anna Karenina

Lev Tolstoy · 1877

Lev Tolstoy'un romanı, 1873–1877 arasında Rus Habercisi'nde bölümler hâlinde yayımlandı. İki ünlü bu kitap için güçlü bir söz söylemiş.

Devamını oku

On iki okurun rafında. Ayşe Hacıhasanoğlu çevirisiyle İş Bankası Kültür Yayınları'ndan çıkıyor, 1062 sayfa.

Kime: Aşk ve toplum romanını geniş bir tuvalde okumak isteyenlere

Okurken: İlk elli sayfa isimlerle uğraşmak gerektirir; sonra kitap akar.

Sonra: Daha dar bir aşk anlatısı için Madam Bovary'ye bakın.

İlber Ortaylı, Orhan Pamuk ve 11 okur daha

8. Moby Dick

Herman Melville · 1851

Herman Melville'in 1851 tarihli klasiği; beyaz balina Moby Dick'in peşine düşen Kaptan Ahab'ın takıntısını anlatır. Dört ünlü bu kitap için güçlü bir söz söylemiş.

Devamını oku

Sekiz okurun rafında. Sabahattin Eyuboğlu ve Mina Urgan çevirisiyle Mundi'den çıkıyor.

Kime: Takıntı ve deniz üzerine büyük bir roman arayanlara

Okurken: Balina bilgisi bölümlerini yavaş okuyun; onları atlamak ritmi bozar.

Sonra: Daha kısa bir deniz hikâyesi için Yaşlı Adam ve Deniz'e geçin.

Orhan Pamuk, PewDiePie ve 6 okur daha

3. Grup: Distopya, tiyatro, şiir ve felsefe

Son grup, dört ayrı türden dört kitap: bir distopya, bir tiyatro oyunu, bir şiir kitabı, bir felsefi günlük. Roman okuma alışkanlığı olmayanlar için ilginç bir geçiş; roman okuyanlar için ise rafın farklı bir köşesi.

9. 1984

George Orwell · 1949

George Orwell'in Büyük Birader'in her şeyi gözetlediği totaliter bir düzende bireyin, düşüncenin ve dilin nasıl ezildiğini anlattığı distopya klasiği. Dört ünlü bu kitap için güçlü bir söz söylemiş.

Devamını oku

On altı okurun rafında. Celal Üster çevirisiyle Can Yayınları'ndan çıkıyor, 352 sayfa.

Kime: Güç, dil ve gözetim üzerine düşünmek isteyenlere

Okurken: Bölümler ilerledikçe kitap sertleşir; ara vererek okumak iyi gelir.

Sonra: Benzer kitaplar için '1984 gibi kitaplar' yazısına bakın.

Winston Churchill, Callum Turner ve 16 okur daha

10. Hamlet

William Shakespeare · 1602

Shakespeare'in 1599–1601 arasında yazılan trajedisi: Danimarka'da geçen oyunda Prens Hamlet, babası olan kralı öldürüp tahta geçen ve annesi Gertrude ile evlenen amcası Claudius'tan intikam almaya çalışır. Üç ünlü bu kitap için güçlü bir söz söylemiş.

Devamını oku

Sekiz okurun rafında. Sabahattin Eyüboğlu çevirisiyle İş Bankası Kültür Yayınları'ndan çıkıyor, 188 sayfa.

Kime: Tiyatro okumayı sevenlere, kısa ama yoğun bir metin arayanlara

Okurken: Sahneyi gözünüzde canlandırarak okuyun; bir oyun roman gibi akmaz.

Sonra: Oyunun öteki yüzü için Hamnet'e bakın.

Orhan Pamuk, Yekta Kopan ve 8 okur daha

11. Memleketimden İnsan Manzaraları

Nazım Hikmet · 1966

Nâzım Hikmet'in 1939'da yazmaya başladığı, 1960'ların ikinci yarısında yayımlanabilen şiir kitabı. 17 bin mısradan oluşan eser Nâzım Hikmet şiirinin doruğu sayılıyor. İki ünlü bu kitap için güçlü bir söz söylemiş.

Devamını oku

Sekiz okurun rafında. Yapı Kredi Yayınları baskısı, 544 sayfa.

Kime: Türkiye'yi şiirle okumak isteyenlere

Okurken: Yüksek sesle ve bölüm bölüm okuyun; bir seferde bitirilecek bir kitap değil.

Sonra: Aynı topraklara romanla bakmak için İnce Memed'e geçin.

Barış Özcan, Doğan Cüceloğlu ve 6 okur daha

12. Kendime Düşünceler

Marcus Aurelius

Marcus Aurelius'un MS 161'den MS 180'e kadar kendisine özel notlarını ve Stoacılık felsefesi üzerine düşüncelerini kaydettiği kişisel yazıları. İki ünlü bu kitap için güçlü bir söz söylemiş.

Devamını oku

On iki okurun rafında. Furkan Akderin çevirisiyle Say Yayınları'ndan çıkıyor.

Kime: Kısa alıntılarla düşünmeyi sevenlere

Okurken: Her sabah birkaç not okuyun; bir kitap değil bir alışkanlık gibi.

Sonra: Yoğun bir felsefe okuması için Ahlak Mektupları'na bakın.

Kıvanç Tatlıtuğ, Barış Özcan ve 14 okur daha

Okuma yolu

Hangi sırayla okunur? Anıdan başlamak en rahatı: Çoluk Çocuk bir roman gibi akar ve yanında bırakılması kolaydır. Altı ünlünün etkilendiği kitaptan başlayıp, ardından İnsanın Anlam Arayışı'na geçmek, listenin ilk yarısını en insani şekilde bitirir.

Kısa vakti olanlara: Dört Anlaşma ve Küçük Prens. İkisi de bir hafta sonunda biter. İkisinin de ortak yanı kısa olması ve bir şeyi yalın bir dille söylemesi. İkisinin ardından Hamlet'e ya da Kendime Düşünceler'e geçmek, kısa kitap alışkanlığınızı sürdürür.

Devamını oku

Roman okumak isteyenler için: Yabancı, Suç ve Ceza, Anna Karenina, Moby Dick sırası. Birinci kısa ve soğuk, ikinci ağır ve sürükleyici, üçüncü geniş, dördüncü uzun. Bir yaz aylarında Yabancı'yla başlayıp, kışa Anna Karenina ya da Moby Dick bırakmak iyi bir plan.

Distopya ve siyaset sevenlere: 1984, ardından Memleketimden İnsan Manzaraları. İkisi de farklı zamanlarda güç ve bireyin hâlini anlatır. Birbirini tamamlayan iki okuma: biri geleceğe, biri geçmişe bakıyor.

Kendinizden bir şey bulmak istiyorsanız tek bir kitabı seçin ve yavaş okuyun. Altını çizin, kenarına not alın, birkaç ay sonra yeniden açın. Etkilemek, bir kitabın tek seferde yaptığı bir şey değil; zamanla biriken bir şey.

Kime hangisi? Zor bir dönemden geçenlere İnsanın Anlam Arayışı, sanatla uğraşanlara Çoluk Çocuk, düzenini kurmaya çalışanlara Dört Anlaşma ve Kendime Düşünceler, vicdanıyla hesaplaşanlara Suç ve Ceza, sistemin gücünü düşünenlere 1984, memleketi şiirle okumak isteyenlere Memleketimden İnsan Manzaraları iyi bir adres. Kitapları ruh hâline göre eşleştirmek, 'iyi kitap' aramaktan daha çok iş görür.

Çocuklara ya da gençlere bir kitap hediye etmek isteyenler için Küçük Prens ve Dört Anlaşma, hem kısa hem sade olduğu için güvenli seçenekler. Yetişkinlere ise Çoluk Çocuk ya da İnsanın Anlam Arayışı, sohbeti açacak kitaplardır. Hediye ederken kitabın içine kısa bir not düşmek, kitabı bir davetiyeye dönüştürür.

Bir de şu var: etkilenmek, kitabı bitirdikten sonra başlar. Bir kitabı kapatıp raftan çıkarıp başka bir ruh hâlinde yeniden açtığınızda, aynı cümlelerin sizinle başka bir şey konuştuğunu görürsünüz. Bu yüzden listedeki kitapları bir kez okuyup geçmeyin; en az birini bir yıl sonra yeniden açmayı deneyin. Aynı sayfalarda başka bir şey bulacaksınız.

Okuduktan sonra kendinize üç soru sorun: bu kitap bana ne söyledi, bir şeyi değiştirdi mi, başkasına verir miydim? Üçüne de evet diyorsanız kitap sizi etkilemiş demektir. Değilse de kötü bir şey olmadı: kitap bir başkasına kalacak, size de başka bir kitap gelecek.

Kısa bir okuma programı isteyenlere: ilk ay Çoluk Çocuk ve Dört Anlaşma, ikinci ay Yabancı ve Hamlet, üçüncü ay İnsanın Anlam Arayışı ve 1984, dördüncü ay Suç ve Ceza. Bu sıra, hafif kitaplardan ağır olanlara doğru ilerler ve her ay iki kitaptan fazlasını gerektirmez. Sonunda hangisinin sizi gerçekten etkilediğini, kendi sözlerinizle bir deftere yazabilirsiniz; bu not, bir yıl sonra yeniden okunduğunda size kendi okuma geçmişinizi hatırlatır ve hangi kitapların kalıcı olduğunu gösterir.

Son bir uyarı: ünlüler etkilendi diye siz de etkilenmek zorunda değilsiniz. Bu liste bir başlangıç noktası. Bir kitap sizi etkilemezse bırakın; yerine başka biri gelir. Etkilenmek, zorla olmaz.

21 Ekim 2026

Devamı

Tümü