Zemberekkuşu'nun Güncesi
Haruki Murakami
Bir kedinin kaybolmasıyla başlayan sıradan bir sabah, eşinin ortadan kaybolmasına, kuru bir kuyunun dibine ve unutulmuş bir savaşın anılarına uzanır.
Zemberekkuşu'nun Güncesi, Haruki Murakami'nin 1994-1995 arasında üç cilt hâlinde yayımlanan romanıdır. İşsiz hukuk bürosu çalışanı Toru Okada, evden kaçan kedisini ararken eşi Kumiko'nun da ortadan kaybolduğunu görür. Falcılar, genç bir komşu kız, savaş yıllarından kalma tuhaf bir hatıra ve eve ait kuru bir kuyu onu sıradan Tokyo hayatından uzaklaştırır. Roman, bir evliliğin sessiz çatlaklarını, şiddetin ve gücün ardında kalan geçmişi, sıradan bir adamın kendi hayatına el atma çabasını anlatır.
Toru Okada hukuk bürosundaki işini bırakmış, günlerini evde geçiren bir adamdır. Eşi Kumiko bir yayınevinde çalışır ve evin geçimini üstlenmiştir. Bir sabah Kumiko ondan evden kaçan kediyi bulmasını ister. Kedinin adı, Kumiko'nun ağabeyi Noboru Wataya'dan alınmıştır. Aynı günlerde Toru'ya tuhaf bir kadın telefon etmeye başlar, mahalledeki kediyi ararken de ardında kuru bir kuyu bulunan terk edilmiş bir eve rastlar.
Kediyi bulmaya çalışırken Toru'nun hayatı yavaş yavaş kalabalıklaşır. Mahallede okula gitmeyen, sorular soran ve ölüm üzerine tuhaf konuşmalar yapan genç komşu kız May Kasahara'yla tanışır. Kumiko'nun ağabeyinin önerdiği falcı Malta Kano ve kız kardeşi Creta Kano da hayatına girer. Eşiyle birlikte yıllardır ara sıra görüştükleri yaşlı Bay Honda, ölünce Toru'ya bir miras bırakır: boş bir kutu. Kutuyu getiren, Honda'nın eski komutanı Teğmen Mamiya, savaş yıllarını anlatır.
Mamiya'nın anlattıkları romanın kalbinde yer alan bir bölümdür. İkinci Dünya Savaşı yıllarında Mançurya'da, Nomonhan çevresinde yaşanan olaylar, sıradan bir hayatın içine sert bir ışık düşürür. Mamiya, bir kuyunun içinde mahsur kaldığı günleri de anlatır. Okur, Toru'nun yaşadığı sessiz evliliğin ardında, kuşaklar öncesinden gelen bir şiddetin gölgesinin yattığını sezmeye başlar.
Sonra Kumiko kaybolur. Toru'ya göre ortada bir açıklama yoktur; Malta Kano'dan ve Noboru Wataya'dan gelen söz ise başkadır: Kumiko başka biriyle görüşmektedir ve ayrılmak istemektedir. Toru bu haberi kabul etmez. Düşünmek için kuyuya iner, orada saatlerce karanlıkta kalır. Kuyunun dibinde başka bir yere, rüyayla gerçek arasındaki bir otel odasına açılan bir geçit bulur; yanağında da koyu mavi bir iz belirir.
Üçüncü ciltte Toru, kendisine kadınların içsel sıkıntılarını hafifletme görevini veren zarif bir kadınla, Nutmeg Akasaka'yla tanışır. Kadının oğlu Cinnamon konuşmaz; iletişimi el hareketleriyle kurar ve kuyuyu yeniden düzenler. Toru'nun Kumiko'yu bulma çabası artık yalnızca bir evlilik meselesi değildir; Noboru Wataya'nın gücüyle, kendi içindeki suskunlukla ve geçmişle yapılan bir hesaplaşmadır.
Toru, kuyunun dibindeki otel odasında Kumiko'ya ulaşır. Aynı sıralarda Noboru Wataya darbe sonucu komaya girer ve sonra felç geçirir. Kumiko, yıllardır ağabeyinden gördüğü baskıyı ve kendi sadakatsizliklerini Toru'ya anlatır; onun yaşam desteğini kesmeye karar verir.
Roman, Kumiko'nun bunu yaptığını ve cezasını gönüllü olarak çektiğini öğrendiğimiz bir konuşmayla biter. Toru, onu beklemeye karar verir. Kitap kesin bir kapanış yerine, açık bir bekleyiş bırakır.
Zemberekkuşu'nun Güncesi, Murakami'nin en iddialı romanı olarak anılır. Eleştirmenlerin çoğu onu yazarın başyapıtı sayar, Yomiuri Edebiyat Ödülü de bu kitapla gelmiştir. Telegraph gazetesi 2014'te onu en iyi on Asya romanı arasında gösterdi. Roman gündelik bir evlilik hikâyesiyle başlar ve okuru fark ettirmeden savaşın, rüyaların ve ortadaki sessizliğin içine çeker.
Kitabın sıra dışı gücü, sıradan olanla tuhaf olanın yan yana durmasıdır. Kediyi aramak, telefona cevap vermek gibi sıradan sahnelerin ardından, birdenbire bir kuyunun dibinde ya da bir savaş anısının içinde bulursunuz kendinizi. Bu geçişler okuru yormaz; tam tersine, Murakami'nin dünyasına özgü bir ritmi ortaya çıkarır.
Uzun bir roman olduğu için sabır ister; ama ödülü büyüktür. Her karakter kendi hikâyesiyle romana bir parça ekler ve bu parçalar, kitabın sonunda tek bir kayıp ve bekleyiş duygusunda toplanır.
Kime: Gerçeküstü ve gündelik olanı birleştiren uzun romanları sevenlere; Murakami'yi daha derinden tanımak isteyenlere; açık uçlu bitişlere dayanabilenlere
Haruki Murakami
Güncelleme: 5 Kasım 2026