İçeriğe atla

Menü

Rafım

okai

Rafına kitap ekle

Şeker Portakalı

Gençlik · 11 dk · 15 kitap

Gençler için kitap önerileri: ergenlere 15 kitap

13-18 yaş için 15 kitap: Şeker Portakalı'ndan Açlık Oyunları'na, Persepolis'ten Sofie'nin Dünyası'na, yaş notu, konu ve okuma sırasıyla.

0/15 kitabı okudun%0

On üç ile on sekiz yaş arası, okurun ya kitapla barıştığı ya da küstüğü yıllardır. Bu yaşta 'okuman gerekiyor' diye verilen kitaplar çoğu zaman tam tersine yol açar. Oysa doğru kitap, doğru zamanda gelirse insanın hayatında kalıcı bir iz bırakır: ilk kez bir karakterde kendini görürsün, ilk kez bir kitap yüzünden uykusuz kalırsın, ilk kez bir romanın sonunda ağlarsın.

Devamını oku

Bu listede on beş kitap var ve hiçbiri 'ders kitabı' havasında değil. Üç gruba ayırdık. İlk grup kendini arayan gençlerin hikâyeleri: yalnızlık, dostluk, ilk aşk, farklı olmak. İkinci grup dünyayla yüzleşenler: adalet, savaş, eğitim hakkı, bir öğretmenin değiştirdiği hayatlar. Üçüncü grup 'ya böyle olsaydı' diye soran kitaplar: distopyalar, bilimkurgu ve felsefeyle örülü bir roman.

Lise okuma listelerinde sık geçen Kürk Mantolu Madonna, Küçük Prens, Çavdar Tarlasında Çocuklar ya da Hayvan Çiftliği gibi kitapları 'Lise öğrencileri için 20 kitap' yazısında topladık. Bu liste onun tamamlayıcısı: daha çağdaş, daha çok gençlik edebiyatından gelen, bazıları çizgi roman ya da anı olan kitaplar. İkisini birlikte kullanırsanız lise yıllarına yetecek bir raf çıkar.

Bu kitaplar yalnız gençlerin değil. Sessiz Kalma! dört ünlünün rafında, Uçurtma Avcısı ve Algernon'a Çiçekler de dörder okurda. Aynı Yıldızın Altında, Süper İyi Günler ve Şeker Portakalı üçer okurun kitaplığında. Gençlik kitabı diye ayrılan pek çok roman, aslında her yaştan okurun yeniden döndüğü kitaplar.

Her kitabın altına küçük bir yaş notu ekledik. Bu notlar kesin kural değil; on üç yaşında Sineklerin Tanrısı'nı rahatça okuyan da var, on yedisinde zorlanan da. Bazı kitaplar ağır konular içeriyor: kayıp, şiddet, hastalık. Anne babalar ve öğretmenler için önerimiz, bu kitapları yasaklamak yerine birlikte okuyup konuşmak.

Nereden başlamalı? Okumayı pek sevmeyen bir genç için Açlık Oyunları ya da Persepolis. Biri elden bırakılmayan bir macera, öbürü resimlerle anlatılan bir hayat. Okumayı zaten seven biri için Sofie'nin Dünyası ya da Algernon'a Çiçekler.

Kimler için: 13-18 yaş arası gençler, gencine kitap arayan anne babalar ve öğretmenler, ödev listesinin dışında gerçekten sevilecek bir kitap arayanlar

Kısa cevap

1. Grup: Kendini arayanlar (yalnızlık, dostluk, farklı olmak)

Bu beş kitabın kahramanları ya bir gençtir ya da bir çocuk. Hepsi bir şekilde 'normal'in dışında kalır: içine kapanıktır, yoksuldur, hastadır, dünyayı başka türlü algılar. Gençlerin kendilerini en kolay bulduğu kitaplar bunlar.

1. Şeker Portakalı

José Mauro de Vasconcelos · 1968

Brezilyalı yazar José Mauro de Vasconcelos'un 1968 tarihli romanı. Beş yaşındaki yaramaz ve hayal gücü sınırsız Zezé, yoksul bir ailede büyür; en yakın dostu bahçedeki küçük bir portakal fidanıdır.

Devamını oku

Kitabın büyük kısmı yazarın kendi çocukluğundan izler taşır. 200 sayfa; Emrah İmre çevirisiyle Can Yayınları'ndan çıkıyor. Üç ünlünün rafında. Kuşaklar boyunca Türk okurun en çok ağladığı kitaplardan biri.

Kime: Duygusal bir kitapla okumaya başlamak isteyenlere. Yaş notu: 12+

Okurken: Mendil hazırlayın; sonlara doğru zorlanabilirsiniz.

Sonra: Bir gencin iç sesini mektuplarla dinlemek için Saksı Olmanın Faydaları.

Taner Ölmez, Pınar Sabancı ve 2 okur daha

2. Saksı Olmanın Faydaları

Stephen Chbosky · 1999

Stephen Chbosky'nin 1999 tarihli romanı, liseye yeni başlayan içine kapanık Charlie'nin, adını bilmediğimiz bir dosta yazdığı mektuplardan oluşuyor. Yeni arkadaşlar, ilk parti, ilk aşk, müzik ve kitaplar; ama arka planda yavaş yavaş açılan derin bir yara. 285 sayfa; Sedef İlgiç çevirisiyle Feniks Kitap'tan çıkıyor.

Devamını oku

İki ünlünün rafında. 2012'de yazarın kendi yönettiği filmle yeniden keşfedildi.

Kime: Kendini kalabalıkta yalnız hissedenlere. Yaş notu: 15+, ağır konular içerir

Okurken: Charlie'nin önerdiği kitapların listesini çıkarın; romanın içinde ikinci bir okuma listesi var.

Sonra: Bir başka güçlü genç sesi için Dışarıdakiler.

Emma Watson, Timothée Chalamet ve 1 okur daha

3. Dışarıdakiler

S. E. Hinton

S. E. Hinton'ın 1967 tarihli romanı; yazar kitabı daha lise öğrencisiyken yazmaya başladı. Ponyboy, yoksul mahallenin 'Greaser' çetesinden bir gençtir; zengin çocuklarla aralarındaki gerilim bir gece trajediye dönüşür.

Devamını oku

Cumhur Mısırlıoğlu çevirisiyle Martı Yayınları'ndan çıkıyor. İki ünlünün rafında. Gençlik edebiyatının, gençler tarafından yazılabileceğini gösteren ilk kitaplardan.

Kime: Dostluk ve sadakat hikâyelerini sevenlere. Yaş notu: 13+

Okurken: Ponyboy'un okuduğu şiire dikkat edin; romanın kalbi o birkaç dizede.

Sonra: Dünyayı farklı gören bir gencin hikâyesi için Süper İyi Günler.

Miley Cyrus, Matt Haig

4. Süper İyi Günler

Mark Haddon · 2003

Mark Haddon'ın 2003 tarihli romanı. On beş yaşındaki Christopher matematikte dâhi, ama insanların yüz ifadelerini okumakta ve kalabalıkta durmakta zorlanır.

Devamını oku

Komşunun köpeğini kimin öldürdüğünü bulmaya karar verdiğinde, bu küçük dedektiflik onu ailesinin büyük sırrına götürür. 289 sayfa; Övgü Doğangün çevirisiyle İş Bankası Kültür Yayınları'ndan çıkıyor. Üç ünlünün rafında. Sahneye de uyarlanan çok sevilen bir roman.

Kime: Polisiye seven, farklı bir anlatıcıyla tanışmak isteyenlere. Yaş notu: 12+

Okurken: Bölüm numaralarına dikkat edin; Christopher onları yalnızca asal sayılarla veriyor.

Sonra: Hastalıkla, aşkla ve mizahla yazılmış bir roman için Aynı Yıldızın Altında.

Shah Rukh Khan, Melinda Gates ve 1 okur daha

5. Aynı Yıldızın Altında

John Green · 2012

John Green'in 2012 tarihli romanı. Kanserle yaşayan on altı yaşındaki Hazel, bir destek grubunda Augustus'la tanışır.

Devamını oku

Hastalık romanı gibi görünen kitap, aslında esprili, zeki ve hayat dolu bir aşk hikâyesi. 320 sayfa; Çiçek Eriş çevirisiyle Pegasus'tan çıkıyor. Üç ünlünün rafında. 2014'te filme çekildi; Hindistan'da da yeniden uyarlandı.

Kime: Hem gülüp hem ağlamak isteyenlere. Yaş notu: 13+

Okurken: Hazel'in en sevdiği romanla ilgili bölümleri atlamayın; kitabın asıl sorusu orada.

Sonra: Dünyayla yüzleşen gençlere, ikinci gruba geçin.

Emma Watson, Taylor Swift ve 1 okur daha

2. Grup: Dünyayla yüzleşenler (adalet, savaş, eğitim, bir öğretmen)

Bu beş kitapta gençler, kendilerinden büyük olaylarla karşılaşıyor: bir polis kurşunu, bir devrim, bir silahlı saldırı, bir ihanet, bir öğretmenin değiştirdiği sınıf. Kitapların ikisi gerçek hayattan, ikisi gerçeğe çok yakın. Hepsi tartışmak için birebir.

6. Sessiz Kalma!

Angie Thomas · 2017

Angie Thomas'ın 2017 tarihli romanı. On altı yaşındaki Starr, iki dünya arasında yaşar: yoksul mahallesi ve zengin çocukların gittiği okulu.

Devamını oku

Çocukluk arkadaşının bir polis tarafından vurulduğu gece tek tanık odur ve konuşup konuşmamaya karar vermek zorundadır. 400 sayfa; Boran Evren çevirisiyle Yabancı Yayınları'ndan çıkıyor. Dört ünlünün rafında, dördü de yabancı; bu listenin en çok okunanlarından. 2018'de filme çekildi.

Kime: Adalet ve cesaret üzerine düşünmek isteyenlere. Yaş notu: 14+

Okurken: Starr'ın iki dünyasındaki konuşma biçimlerine dikkat edin; kitap sesinizi nerede, nasıl kullandığınızı soruyor.

Sonra: Bir başka genç kızın tanıklığı için Persepolis.

Emma Watson, Jennifer Lopez ve 2 okur daha

7. Persepolis

Marjane Satrapi

Marjane Satrapi'nin çizgi roman biçimindeki anısı. Küçük Marjane, 1979 İran Devrimi'ni ve ardından gelen savaşı Tahran'da bir çocuğun gözünden yaşar; sonra Avrupa'da büyümenin yalnızlığıyla tanışır. 352 sayfa; Elif Çelik çevirisiyle Panama Yayıncılık'tan çıkıyor.

Devamını oku

Siyah beyaz çizimleri yalın ama çok güçlü; animasyon olarak da filme çekildi. Okumayı sevmeyen gençleri bile içine çeken bir kitap.

Kime: Çizgi romanı sevenlere, yakın tarihi bir gencin gözünden öğrenmek isteyenlere. Yaş notu: 13+

Okurken: Çizimlerdeki küçük ayrıntılara bakın; Satrapi'nin mizahı oralarda saklı.

Sonra: Eğitim hakkı için mücadele eden bir başka genç kız için Ben Malala.

Emma Watson, Khaled Hosseini

8. Ben Malala

Malala Yusufzay ve Christina Lamb

Malala Yusufzay'ın gazeteci Christina Lamb'le birlikte yazdığı anı kitabı. Pakistan'ın Swat Vadisi'nde kızların okula gitme hakkını savunan bir genç kız, bu yüzden Taliban'ın silahlı saldırısına uğrar ve hayatta kalır.

Devamını oku

Daha sonra Nobel Barış Ödülü'nü alan en genç kişi oldu. 392 sayfa; Doğan Yılmaz çevirisiyle Epsilon'dan çıkıyor. Okula gitmenin ne kadar değerli olduğunu en iyi anlatan kitaplardan.

Kime: Gerçek bir cesaret hikâyesi arayanlara, okulu sıkıcı bulanlara. Yaş notu: 12+

Okurken: Haritaya bakarak okuyun; Swat Vadisi'nin nerede olduğunu bilmek hikâyeyi yakınlaştırıyor.

Sonra: Afganistan'da geçen bir dostluk romanı için Uçurtma Avcısı.

Doğan Cüceloğlu

9. Uçurtma Avcısı

Khaled Hosseini · 2003

Khaled Hosseini'nin 2003 tarihli romanı. Kabil'de büyüyen varlıklı Emir ile hizmetçinin oğlu Hasan, uçurtma uçurmayı seven iki çocuktur; bir kış günü yaşanan bir olay ve Emir'in sessizliği her şeyi değiştirir.

Devamını oku

Yıllar sonra Emir geri dönmek zorunda kalır. 375 sayfa; Püren Özgören çevirisiyle Everest'ten çıkıyor. Dört ünlünün rafında. 2007'de filme çekildi. Dostluk, ihanet ve kefaret üzerine çok güçlü bir roman.

Kime: Uzun ve duygusal bir romana hazır olanlara. Yaş notu: 16+, ağır bir şiddet sahnesi içerir

Okurken: İlk yarının çocukluk sahnelerini dikkatle okuyun; ikinci yarının bütün ağırlığı onlara dayanıyor.

Sonra: Bir öğretmenin bir sınıfı nasıl değiştirdiğini görmek için Ölü Ozanlar Derneği.

Barış Özcan, Doğan Cüceloğlu ve 2 okur daha

10. Ölü Ozanlar Derneği

N. H. Kleinbaum

N. H. Kleinbaum'un romanı, aynı adlı ünlü filmden doğdu. Katı kuralları olan bir erkek okuluna yeni gelen edebiyat öğretmeni John Keating, öğrencilerine şiiri, özgür düşünmeyi ve 'anı yaşamayı' öğretir; bazı öğrenciler bu dersi beklenenden ciddiye alır. 136 sayfa; Nurten Hatırnaz çevirisiyle Bilge Kültür Sanat'tan çıkıyor.

Devamını oku

İki ünlünün rafında. Kısa, etkileyici ve tartışmaya açık bir kitap.

Kime: Kendi yolunu çizmek isteyen, ailesinin beklentileriyle boğuşan gençlere. Yaş notu: 13+

Okurken: Kitapta geçen şiirleri bulup okuyun; Keating'in sınıfında oturmuş gibi olacaksınız.

Sonra: 'Ya böyle olsaydı' diye soran kitaplara, üçüncü gruba geçin.

Sercan Baylan, Hikmet Anıl Öztekin

3. Grup: Ya böyle olsaydı? (distopya, bilimkurgu ve felsefe)

Son beş kitap gençleri olağanüstü koşullara koyuyor: ıssız bir ada, ölümüne bir oyun, uzayda bir savaş okulu, bir zekâ deneyi ve postaya gelen gizemli mektuplar. Hepsi macera gibi okunuyor, hepsi büyük sorular soruyor: insan doğası, iktidar, zekâ, bilgi.

11. Sineklerin Tanrısı

William Golding · 1954

William Golding'in 1954 tarihli romanı. Bir uçak kazasından sonra ıssız bir adaya düşen bir grup çocuk, yetişkinsiz bir düzen kurmaya çalışır; düzen kısa sürede çözülür.

Devamını oku

Golding 1983'te Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldı. 262 sayfa; Mina Urgan çevirisiyle İş Bankası Kültür Yayınları'ndan çıkıyor. İki ünlünün rafında. İnsan doğası üzerine yazılmış en çok tartışılan romanlardan.

Kime: Macerayla birlikte büyük sorular arayanlara. Yaş notu: 13+

Okurken: Deniz kabuğunun ve gözlüğün romanda neyi temsil ettiğini düşünün.

Sonra: Çocukların ölümüne yarıştırıldığı bir distopya için Açlık Oyunları.

Buğra Gülsoy, Douglas Murray ve 2 okur daha

12. Açlık Oyunları

Suzanne Collins · 2008

Suzanne Collins'in 2008 tarihli romanı, üçlemenin ilki. Panem adlı distopik ülkede her yıl her bölgeden iki genç, televizyondan canlı yayımlanan ölümüne bir oyuna gönderilir.

Devamını oku

On altı yaşındaki Katniss, kız kardeşinin yerine gönüllü olur. Sevinç Tezcan Yanar çevirisiyle Pegasus'tan çıkıyor. Filmleriyle dünya çapında bir fenomene dönüştü. Okumayı sevmeyen gençleri bile gece yarısına kadar uyanık tutan bir kitap.

Kime: Hızlı, sürükleyici bir macera arayanlara. Yaş notu: 13+

Okurken: Oyunu izleyen seyircileri ve sunucuları da dikkatle okuyun; Collins'in eleştirisi ekranın öbür yanında.

Sonra: Üçlemeye Ateşi Yakalamak ile devam edin; ya da çocukların askerî eğitimle yetiştirildiği Ender'in Oyunu'na geçin.

Iga Świątek, Taylor Swift ve 1 okur daha

13. Ender'in Oyunu

Orson Scott Card

Orson Scott Card'ın romanı. İnsanlığın uzaylı bir türle savaştığı bir gelecekte, dâhi çocuklar uzaydaki bir savaş okulunda komutan olarak yetiştirilir.

Devamını oku

Küçük Ender Wiggin, sıfır yerçekiminde oynanan savaş oyunlarında giderek yalnızlaşır. Kaan Çaydamlı çevirisiyle Altıkırkbeş'ten çıkıyor. İki ünlünün rafında. 2013'te filme çekildi. Liderlik, yalnızlık ve şiddetin bedeli üzerine bir bilimkurgu klasiği.

Kime: Strateji oyunlarını ve bilimkurguyu sevenlere. Yaş notu: 12+

Okurken: Ender'in kardeşleriyle ilgili bölümleri atlamayın; romanın ikinci hikâyesi orada.

Sonra: Zekâyı ve insan olmayı sorgulayan bir roman için Algernon'a Çiçekler.

Andrej Karpathy, Mark Zuckerberg

14. Algernon'a Çiçekler

Daniel Keyes · 1959

Daniel Keyes'in önce 1959'da öykü olarak yayımlanan, ardından romana dönüşen kitabı. Zihinsel engelli Charlie Gordon, bir fare olan Algernon'a uygulanmış bir ameliyatla zekâsını artırmayı kabul eder.

Devamını oku

Hikâyeyi Charlie'nin kendi 'ilerleme raporları' anlatır ve dilinin değişimi okuru sarsar. 325 sayfa; Handan Ünlü Haktanır çevirisiyle Koridor Yayıncılık'tan çıkıyor. Dört ünlünün rafında.

Kime: Zekâ, mutluluk ve insan onuru üzerine düşünmek isteyenlere. Yaş notu: 13+

Okurken: Yazım hatalarını düzeltmeye çalışmayın; raporların dilindeki değişim kitabın kendisi.

Sonra: Felsefeye roman tadında bir giriş için Sofie'nin Dünyası.

PewDiePie, Andrej Karpathy ve 2 okur daha

15. Sofie'nin Dünyası

Jostein Gaarder · 1991

Jostein Gaarder'in 1991 tarihli romanı. On dört yaşındaki Sofie posta kutusunda iki soru bulur: 'Kimsin sen?' ve 'Dünya nereden çıktı?' Gizemli bir öğretmenle yazışmaya başlar ve antik Yunan'dan yirminci yüzyıla felsefe tarihinde bir yolculuğa çıkar. 591 sayfa; Sabir Yücesoy çevirisiyle Pan Yayıncılık'tan çıkıyor.

Devamını oku

İki ünlünün rafında. Felsefeyi sevdirmek için yazılmış en başarılı romanlardan; ikinci yarısında beklenmedik bir kurgu sürprizi de var.

Kime: Büyük sorular sormayı seven, felsefe dersine roman tadında hazırlanmak isteyenlere. Yaş notu: 14+

Okurken: Her bölümde bir filozof var; bir defter tutup her birinin tek cümlelik fikrini yazın.

Sonra: Listeyi bitirdiyseniz 'Lise öğrencileri için 20 kitap' yazısına geçip klasiklerle devam edin.

Sercan Baylan, Rüzgar Mira Okan

Okuma yolu

Okumayı sevmeyen bir genç için: Açlık Oyunları ya da Persepolis ile başlayın. İkisi de elden bırakılmıyor. Ardından Süper İyi Günler ile kısa ve farklı bir romana geçin.

12-13 yaş için: Şeker Portakalı, Ben Malala, Süper İyi Günler ve Ender'in Oyunu. Dördü de ağır sahneler içermeden büyük konuları açıyor.

Devamını oku

14-15 yaş için: Sessiz Kalma!, Aynı Yıldızın Altında, Sineklerin Tanrısı ve Sofie'nin Dünyası. Bu kitaplar tartışma ister; arkadaşlarla ya da ailece okumak için uygun.

16 yaş ve üstü için: Saksı Olmanın Faydaları ve Uçurtma Avcısı. İkisi de ağır konular içeriyor ama gençlerin en çok etkilendiği kitaplar arasında.

Öğretmenler için: Ölü Ozanlar Derneği ve Sineklerin Tanrısı sınıfta tartışmak için birebir. Persepolis ise tarih dersine bir köprü kurmak için.

Anne babalar için bir öneri: bu kitapları gencinizle aynı anda okuyun. Akşam yemeğinde bir karakter üzerine konuşmak, en zor konuların bile kapısını açar.

21 Ekim 2026

Devamı

Tümü