Bu türde en sık yapılan hata, kitabın iddialarını kesin bir bilgi gibi okumaktır. Frankl bir klinik gözlemdir, Kahneman bir deney geleneğidir, Estés bir yorumdur. Üçü de değerli ama farklı türden; okurken bu ayrımı akılda tutmak, hem eleştirel hem açık bir okur olmanızı sağlar.
Kitaplıklarda sık görünenlere bakınca: İnsanın Anlam Arayışı 20 kişinin, Kurtlarla Koşan Kadınlar 12 kişinin, Nietzsche Ağladığında 11 kişinin, Hızlı ve Yavaş Düşünme 10 kişinin rafında. Bu sayılar bir kalite ölçüsü değil; ama bu kitapların neden çok kişiye dokunduğunu merak etmek için yeterli bir sebep.
Psikoloji kitaplarını bir tür 'kendini tanıma günlüğü' ile birlikte okumak iyi gelir. Her bölümün sonunda bir paragraf yazın: bu kitapta bana en çok dokunan şey ne, ve neden. Birkaç hafta sonra günlüğünüz, kitabın kendisinden de değerli olabilir.
Dikkat edilmesi gereken bir şey de, bu kitapların bazılarının dönemin ruhunu taşıması: Fromm ve Hoffer yarım asırdan eski; bazı örnekleri eskidi. Ancak sordukları sorular eskimedi. Kitabı bir son söz değil, bir tartışmanın başlangıcı olarak okuyun.
Üç haftalık küçük bir program deneyebilirsiniz. Birinci hafta İnsan Olmak'tan her akşam on sayfa okuyun; amaç bitirmek değil, bir cümleyi yanınızda taşımak. İkinci hafta Hızlı ve Yavaş Düşünme'nin ilk bölümlerinden bir karar anınızı seçin: bugün hangi kararı hızlı, hangisini yavaş verdiniz? Üçüncü hafta İknanın Psikolojisi'nden bir ilkeyi alın ve gün içinde nerede karşınıza çıktığını sayın. Üç hafta sonunda psikolojiye dair bakışınız, belki bir kitap bitirmeden bile, farklılaşmış olur.
Bu kitapların bir kısmı kitaplıkta birlikte durunca tuhaf bir konuşma başlatır. Frankl ile Becker ölüm karşısında iki zıt tavır önerir: biri anlam bulmaktan, öteki inkârdan söz eder. Kahneman ile Dweck insanın kendi aklına güvenip güvenemeyeceğini iki ayrı yerden tartışır. Fromm ile Estés sevgiyi biri bir yetenek, öteki bir vahşi doğa olarak görür. Bu çelişkiler kusur değil; psikolojinin hâlâ yaşayan bir alan olduğunun işareti.
Son olarak, başkalarını anlamak için önce kendinizi tanıyın; hiçbir psikoloji kitabı bunun yerine geçmez. Ama doğru bir kitap, size kendi içinize bakacak bir ayna sunabilir. Bu listedeki on iki kitap, o aynanın on iki farklı açısı.