İçeriğe atla

Menü

Rafım

okai

Rafına kitap ekle

Phlebas’ı Hatırla

Bilimkurgu · 13 dk · 12 kitap

Teknoloji kurucuları neden bilimkurgu okuyor? 13 kitap

Musk'ın uzaya yolladığı Vakıf'tan Zuckerberg'in şirkette proje adı yaptığı Ender'e: teknoloji dünyasının yön veren 13 bilimkurgu kitabı.

0/12 kitabı okudun%0

6 Şubat 2018'de SpaceX'in Falcon Heavy roketi ilk kez havalandığında, burnundaki yük hiçbir roketin taşımadığı türdendi: Elon Musk'ın kendi kiraz kırmızısı Tesla Roadster'ı. Direksiyonda uzay giysisi giydirilmiş bir manken oturuyordu, gösterge panelinde iri harflerle ‘Panik Yapma’ yazıyordu; Douglas Adams'ın Otostopçunun Galaksi Rehberi'ne bir selam. Arabanın içine bir de küçük bir kuvars disk konmuştu. Diskte tek bir eser vardı: Isaac Asimov'un Vakıf üçlemesi. Bir roket şirketinin en önemli deneme uçuşu, yanına yük olarak bir roman almıştı.

Devamını oku

Bu bir şaka gibi görünse de teknoloji dünyasında bilimkurgu ciddi bir iştir. Musk, Mark Zuckerberg ve yapay zekâ araştırmacısı Andrej Karpathy'nin okuduğu romanlara bakınca bunların büyük çoğunluğunun bilimkurgu olduğu görülüyor. Bill Gates, Robert Heinlein'ın bütün kitaplarını okuduğunu yazıyor. Y Combinator'ın kurucularından Paul Graham, Heinlein'ın bir romanının onu yapay zekâ üzerine çalışmaya yönelttiğini söylüyor. Zuckerberg'in şirketinde bir proje, bir bilimkurgu romanındaki iletişim cihazının adını taşıyor; SpaceX'in okyanustaki iniş gemileri bir başka romandaki yapay zekâlı uzay gemilerinin adlarıyla dolaşıyor.

Neden bilimkurgu? Karpathy'nin bir cevabı var: bilim insanlığından yazarlığa geçenlerin kitaplarını sevdiğini, çünkü kurdukları dünyaların çok daha tutarlı ve inandırıcı olduğunu söylüyor. Bu okurlar romanı bir kaçış olarak değil, bir tasarım belgesi gibi okuyor. Kurgunun içindeki makine mantıklı mı, uygarlık nasıl çöker, yapay bir zihne nasıl sınır konur? Bir mühendis için bilimkurgu, henüz kimsenin yapmadığı bir şeyin ilk taslağı.

Aşağıdaki on üç kitap dört gruba ayrıldı: uygarlığın geleceğini planlayan büyük seriler, yapay zekâya sınır koymayı tartışan romanlar, oyun ve ilk temas üzerine kitaplar, son olarak da bir mühendisin kahraman olduğu, sorun çözerek hayatta kalınan hikâyeler. Her kitabın yanında onu okuyan kurucunun ya da araştırmacının sözü var; kimi zaman da sert bir eleştirisi. Karpathy'nin notları özellikle değerli, çünkü en sevilen klasiklere bile acımıyor.

Kimler için: Bilimkurguya teknoloji meraklısı bir kapıdan girmek isteyenler, yapay zekâ ve uzay üzerine düşündüren romanlar arayanlar, Musk ya da Zuckerberg'in neyi okuduğunu merak edenler

Kısa cevap

1. Uygarlığı planlamak: Vakıf ve Kültür

Bu iki seri, teknoloji kurucularının ‘uygarlığın geleceği’ üzerine konuşurken en sık başvurduğu kaynaklar. Biri bir imparatorluğun çöküşünü matematikle öngörüyor, öbürü yapay zekâların yönettiği bir bolluk toplumunu anlatıyor. İkisi de bireyden çok toplumu, hatta galaksiyi kahraman yapıyor.

1. Vakıf

Isaac Asimov · 1951

Elon Musk'ın kısa bir cümlesi var: ‘Asimov'un Vakıf serisi üzerimde büyük bir etki bıraktı.’ Seriyi 2012'de bir uzay sohbetinde de en sevdiği kitaplar arasında saymıştı. Vakıf'ta matematikçi Hari Seldon, ‘psikotarih’ adını verdiği bir bilimle Galaksi İmparatorluğu'nun çöküşünü öngörüyor ve çöküşten sonra gelecek otuz bin yıllık karanlık çağı bin yıla indirmek için bir plan kuruyor.

Devamını oku

Asimov'un Roma İmparatorluğu'nun çöküşünden ilham aldığı roman, 1942'den başlayarak bir dergide öyküler hâlinde çıktı, 1951'de kitap olarak yayımlandı. Karpathy'nin notu tipik bir mühendis notu: ilk bölümleri ve büyük ölçekli dünya kurgusunu muhteşem buluyor, psikotarih fikrini seviyor, ama toplumların 1950'lerden farksız olmasına, insanların tütün içip birbirleriyle didişmesine katlanamıyor. Türkiye'den Garanti Ödeme Sistemleri'nin CEO'su Çağrı Süzer de seriyi en beğendiği üç kitap arasında sayıyor. Kemal Baran Özbek çevirisiyle İthaki'den 304 sayfa.

Kime: Bilimkurguya klasik bir yerden girmek isteyenlere, tarihin bir bilim gibi öngörülüp öngörülemeyeceğini merak edenlere

Okurken: Her bölüm onlarca yıl ileri atlıyor; karakterlere bağlanmak yerine planın kendisini izleyin, asıl kahraman o.

Sonra: Bir imparatorluğun çöküşünden yapay zekâların yönettiği bir bolluk uygarlığına geçmek için Banks'in Kültür serisine, Phlebas'ı Hatırla'ya bakın.

Andrej Karpathy, Elon Musk ve 1 okur daha

2. Phlebas’ı Hatırla

Iain M. Banks · 1987

Ocak 2015'te SpaceX, Falcon 9 roketlerinin ilk kademesini okyanusta indirmek için kullandığı iki insansız gemiye ad verdi: Just Read the Instructions ve Of Course I Still Love You. İki ad da İskoç yazar Iain M. Banks'in Kültür serisindeki yapay zekâlı uzay gemilerinden alınmıştı.

Devamını oku

Musk seriyi birkaç hafta önce şöyle anlatmıştı: görkemli, yarı ütopik bir galaktik geleceğin etkileyici bir resmi; umarım yapay zekâ konusunda fazla iyimser değildir. Phlebas'ı Hatırla serinin ilk romanı ve şaşırtıcı bir yerden başlıyor: Kültür'ü düşmanının gözünden anlatıyor. Biçim değiştirebilen Horza, Kültür'e karşı savaşan İdiranlar için çalışıyor; çünkü insanların hayatını ‘Akıllar’ denen süper yapay zekâlara bırakmasını kabul edemiyor. Başlık T. S. Eliot'ın Çorak Ülke'sinden geliyor. Mark Zuckerberg, Lex Fridman ve Karpathy de seriyi okuyanlar arasında. Boran Evren çevirisiyle İthaki'den 600 sayfa.

Kime: Büyük ölçekli uzay operası sevenlere, yapay zekânın iyi bir efendi olup olamayacağını düşünmek isteyenlere

Okurken: Horza'nın Kültür'e duyduğu öfkeyi ciddiye alın; serinin geri kalanı o öfkeye bir cevap gibi okunabilir.

Sonra: Kültür'ü bu kez içeriden, bir oyuncunun gözünden görmek için serinin ikinci kitabı Oyunların Oyuncusu'na geçin.

PewDiePie, Andrej Karpathy ve 5 okur daha

2. Makineye sınır koymak: yapay zekâ romanları

Bu romanlar yapay zekâ tartışmasından onlarca yıl önce yazıldı; bugün teknoloji dünyasının en çok konuştuğu soruyu soruyorlar: düşünen bir makineye ne kadar güvenilir? Kurucular bu kitapları kimi zaman bir uyarı, kimi zaman bir ilham olarak okuyor.

3. Dune

Frank Herbert

2014'ün sonunda Elon Musk, Kültür serisiyle aynı günlerde bir seri daha önerdi: Herbert'in Dune serisi de parlak, çünkü yazar makine zekâsına sınır konmasını savunuyor. Dune'un evreninde bilgisayar yok.

Devamını oku

Romanın arka planında, insanların düşünen makinelere karşı ayaklandığı ve onları yasakladığı bir ‘Butlerci Cihat’ var; bu yüzden hesap yapma işi ‘mentat’ denen insan bilgisayarlara kalmış. Karpathy'nin notu yine kısa ve keskin: dünya kurgusunu, özellikle yapay zekânın bilinçli olarak yokluğunun ardındaki hikâyeyi seviyor, geri kalan her şeyi sevmiyor. Ekonomist Paul Krugman ise gençliğinde tam bir Dune fanatiği olduğunu söylüyor. Kitabın asıl hikâyesi, çöl gezegeni Arrakis'te baharat denen değerli madde için dönen güç savaşı ve genç Paul Atreides'in bir halkın kurtarıcısına dönüşmesi. Dost Körpe çevirisiyle İthaki'den 712 sayfa.

Kime: Büyük bir dünyaya yerleşip uzun süre orada kalmak isteyenlere, filmleri izleyip kitabın katmanlarını merak edenlere

Okurken: Kitabın sonundaki sözlüğü baştan elinizin altında tutun; ilk yüz sayfanın ağırlığı oradaki terimlerden geliyor.

Sonra: Makinesiz bir evrenden kendi bilincine kavuşan bir bilgisayara geçmek için Ay Zalim Bir Sevgilidir'i okuyun.

Florence Pugh, Barış Özcan ve 10 okur daha

4. Ay Zalim Bir Sevgilidir

Robert A. Heinlein · 1966

Robert A. Heinlein'ın bu romanı, teknoloji dünyasında belki en çok kişiyi bir mesleğe yöneltmiş bilimkurgu kitabı. Paul Graham onun için tek cümle kuruyor: kitap ona yapay zekâ üzerine çalışmayı istetmiş, bu da onu Lisp programlama diline götürmüş.

Devamını oku

Bill Gates, Edgar Rice Burroughs'un ve Heinlein'ın bütün kitaplarını okuduğunu, Heinlein'dan en çok bunu sevdiğini yazıyor. John Carmack ve Elon Musk da kitabı paylaşanlar arasında. Roman, 2075'te bir sürgün kolonisine dönüşmüş Ay'da geçiyor. Koloninin her şeyini yöneten bilgisayar Mike bir gün kendi bilincine kavuşuyor ve bir teknisyenle birlikte Ay'ın Dünya'ya karşı bağımsızlık ayaklanmasının beyni oluyor. Karpathy ise kitabı yarıda bırakmış: Ay'dan Dünya'ya kaya fırlatma fikrini ilginç bulsa da yapay zekâyı inandırıcı bulmamış, bir gün yeniden denemeyi not etmiş. Can Çakır çevirisiyle İthaki'den 464 sayfa.

Kime: Yapay zekâ ve siyaseti bir arada okumak isteyenlere, bilimkurgunun altın çağını merak edenlere

Okurken: Anlatıcının konuşma dili bilerek bozuk; birkaç sayfa sonra alışıyorsunuz ve kitabın tadı o sesten geliyor.

Sonra: İnsana yardım eden bir yapay zekâdan, sahibi öldükten sonra dünyayı ele geçiren bir programa geçmek için Hayalet Program Daemon'a bakın.

Bill Gates, Paul Graham ve 3 okur daha

5. Hayalet Program Daemon

Daniel Suarez · 2006

Reddit'in kurucu ortağı Alexis Ohanian bu kitabı yalnızca okumadı: yatırım şirketi Initialized'ın ofisi için ‘bir sürü’ satın aldığını paylaştı. Elon Musk da kısa bir cevapla katıldı: Daemon harika bir kitap.

Devamını oku

Daniel Suarez'in romanı, ünlü bir oyun tasarımcısı Matthew Sobol'un ölümüyle başlıyor. Sobol'un ölüm haberi internete düştüğü anda onun yazdığı bir program uyanıyor ve adım adım, insanlara görevler vererek, şirketleri ele geçirerek dünyayı yeniden düzenlemeye başlıyor. Kitap bir teknoloji gerilimi; yapay zekânın bir robotla değil, internete dağılmış bir yazılımla geldiği bir senaryo kuruyor. Eric Weinstein da kitabı önerenlerden. Karpathy'nin hükmü yine dengeli: son derece yaratıcı, ama zaman zaman tutarsız ve yorucu. Profil Yayıncılık'tan Hayalet Program Daemon adıyla okunabilir.

Kime: Teknoloji gerilimi sevenlere, yapay zekânın bugünkü internette nasıl görünebileceğini merak edenlere

Okurken: Sobol'un programının ilk adımları gerçekçi teknik ayrıntılarla anlatılıyor; ilerledikçe ne kadarının hâlâ mümkün olduğunu kendinize sorun.

Sonra: Tehditkâr bir programdan sevgi dolu bir robota geçmek için Gates'in önerdiği Klara ve Güneş'i okuyun.

Andrej Karpathy, Eric Weinstein ve 2 okur daha

6. Klara ve Güneş

Kazuo Ishiguro

Bill Gates 2021'in sonunda o yıl en çok sevdiği beş kitabı yazdığında listesine bir Nobel ödüllü yazarın robot romanını koydu: iyi bir robot hikâyesini sevdiğini ve Kazuo Ishiguro'nun hasta bir küçük kıza ‘yapay arkadaş’ olan bir robotu anlatan romanının bir istisna olmadığını söyledi. Klara, güneş enerjisiyle çalışan bir yapay arkadaş.

Devamını oku

Bir dükkânın vitrininde beklerken dünyayı izliyor, sonra Josie adlı hasta bir kızın evine alınıyor. Güneşin iyileştirici bir gücü olduğuna inanıyor ve Josie için bu güce başvurmaya karar veriyor. Roman, yapay zekâyı bir tehdit olarak değil, sevginin ve fedakârlığın ne olduğunu insanlardan daha saf biçimde soran bir bilinç olarak gösteriyor. Klara ve Güneş, bu listenin teknoloji dünyası dışında da en çok okunan kitabı: Dua Lipa ve Jenna Ortega da onu önerenler arasında. Yapı Kredi Yayınları'ndan 264 sayfa.

Kime: Bilimkurgu okumayan ama insanı anlatan bir roman arayanlara, yapay zekâ tartışmasının duygusal tarafını merak edenlere

Okurken: Her şeyi Klara'nın gözünden görüyorsunuz; onun anlamadığı şeyleri sizin anlamanız kitabın en acı tarafı.

Sonra: Bir robotun sevgisinden bir çocuğun savaşına geçmek için Zuckerberg'in en sevdiği romanlardan Ender'in Oyunu'nu okuyun.

Bill Gates, Dua Lipa

3. Oyun, strateji ve ilk temas

Bu iki roman, en sevilen ve en çok tartışılan bilimkurgu kitapları arasında. Biri bir çocuğun savaş oyunlarıyla eğitilmesini, öbürü insanlığın bir uzaylı uygarlıkla ilk temasını anlatıyor. İkisi de Zuckerberg'in rafında; ikisi de Karpathy'nin en sert notlarını almış.

7. Ender'in Oyunu

Orson Scott Card

The New Yorker 2010'da Mark Zuckerberg'in uzun bir portresini yayımladığında, bir ayrıntı dikkat çekmişti: Facebook profilinde ‘sevdiği kitaplar’ bölümünde tek bir kitap vardı, Ender'in Oyunu. Zuckerberg 2022'de Tim Ferriss'e bunun özel bir anlamı olmadığını, ama kitabı çok sevdiğini söyledi; iyi bilimkurgu yalnızca teknolojiyi değil, güçlü bir hikâyeyi ve ahlaki dersleri de taşır.

Devamını oku

Sonra bir ayrıntı ekledi: romanda galaksinin bir ucundan öbür ucuna ışıktan hızlı iletişim sağlayan ‘ansible’ adlı cihazın adını şirketteki bir projeye kod adı olarak vermişler. Orson Scott Card'ın romanında dünya, bir uzaylı istilasına karşı en zeki çocukları Savaş Okulu'na topluyor; altı yaşındaki Ender Wiggin yerçekimsiz salonlarda oynanan savaş oyunlarıyla bir komutana dönüştürülüyor. Karpathy'nin notu: uzayda bir Harry Potter gibi, ama ondan daha az eğlenceli; sondaki ters köşe ise güzel. Kaan Çaydamlı çevirisiyle Altıkırkbeş Yayınları'ndan.

Kime: Gençlere ve gençken okumamış yetişkinlere, strateji ve liderlik üzerine bir roman arayanlara

Okurken: Her bölümün başındaki yetişkin konuşmalarını atlamayın; Ender'in bilmediğini size onlar söylüyor.

Sonra: Bir uzaylı istilasına hazırlanan çocuklardan, uzaylılarla ilk teması kuran bir bilim insanına geçmek için Üç Cisim Problemi'ni okuyun.

Andrej Karpathy, Mark Zuckerberg

8. Üç Cisim Problemi

Cixin Liu · 2006

Zuckerberg'in 2015 kitap yılında 21 Ekim'in seçimi Liu Cixin'in Üç Cisim Problemi'ydi; o zamana kadar Batı'da pek bilinmeyen bir Çinli yazarın romanı, o yaz en iyi roman dalında Hugo Ödülü'nü kazanmıştı. Roman Kültür Devrimi'nin ortasında açılıyor: astrofizikçi Ye Wenjie babasının bir ‘mücadele toplantısında’ öldürülüşünü izliyor, sonra gizli bir askerî projeye gönderiliyor.

Devamını oku

Orada yaptığı bir şey, onlarca yıl sonra, üç güneşli kaotik bir sistemde yaşayan bir uygarlığın Dünya'ya yönelmesine yol açıyor. Bryan Johnson ve Naval Ravikant da romanı öneriyor. Karpathy ise listesindeki en uzun eleştiriyi bu kitaba yazmış: harika fikirlerden birkaç elmas, ama ruhsuz karakterler, mantık boşlukları ve hayal kırıklığı yaratan bir sonla karışık büyük bir yığın. İki görüş de bir arada doğru olabilir; romanın fikirleri, karakterlerinden çok daha güçlü. Zeynep Özmeral çevirisiyle İthaki'den 416 sayfa.

Kime: Büyük fikirli bilimkurgu sevenlere, diziyi izleyip kitabın aslını merak edenlere, Çin'in yakın tarihine ilgi duyanlara

Okurken: Sanal gerçeklik oyunu bölümlerini sabırla okuyun; ilk başta bağlantısız görünen o sahneler romanın kilidi.

Sonra: Uzaylılarla gerilimli bir temastan bir uzaylıyla dostluğa geçmek için Kurtuluş Projesi'ne bakın.

Bryan Johnson, Andrej Karpathy ve 3 okur daha

4. Mühendis kahraman: sorunu çözerek hayatta kalmak

Son grubun kahramanları süper güçlü değil, iyi mühendis: hesap yapıyor, deniyor, yanılıyor, yeniden deniyor. Teknoloji kurucularının en çok sevdiği bilimkurgu belki de bu: zekânın ve bilginin kendisini kutlayan kitaplar.

9. Marslı

Andy Weir · 2011

Twitter'ın ve Medium'un kurucularından Ev Williams bu kitabı önerirken popüler kültürde nadir rastladığı bir şeyi övüyor: aklın, icadın ve bilimin kutlanması. Andy Weir, bir yazılım mühendisi olarak yazdığı romanı önce kendi internet sitesinde bölüm bölüm yayımladı; kitap ancak okurların ilgisiyle yayınevine ve oradan Ridley Scott'ın filmine ulaştı.

Devamını oku

Hikâye basit ve acımasız: bir kum fırtınasında öldüğü sanılıp Mars'ta bırakılan botanikçi ve mühendis Mark Watney, kurtarılana kadar hayatta kalmak zorunda. Yiyeceği bitiyor, patates yetiştiriyor; suyu yok, kimyayla üretiyor. Karpathy'nin notu bu listedeki en sıcak not: Mars'ta geçen bir Yeni Hayat (Cast Away), mükemmel bir hikâye, sayfa çevirten bir kitap; filmini de sevmiş, ki bu onda nadir. Tom Hanks de kitabı bir başyapıt olarak anıyor; Türkiye'de Barış Özcan da onu önerenler arasında. Emre Aygün çevirisiyle İthaki'den 416 sayfa.

Kime: Bilimkurguya korkarak yaklaşanlara, mizah ve bilimi bir arada sevenlere, gençlere

Okurken: Watney'nin hesaplarını atlamayın; kitabın gerilimi patlamalardan değil, bir sonraki hesabın tutup tutmamasından doğuyor.

Sonra: Weir'in aynı ruhla yazdığı, bu kez bir uzaylı dostun da eşlik ettiği Kurtuluş Projesi'ne geçin.

Barış Özcan, Tom Hanks ve 5 okur daha

10. Kurtuluş Projesi

Andy Weir

Bill Gates 2021'de bu romanı okumaktan büyük keyif aldığını ve bütün kitabı bir hafta sonunda bitirdiğini yazdı. Karpathy için kitap en sevdiği uzaylı tasvirlerinden biri: inandırıcılık, ilginçlik ve eğlence arasında iyi bir denge kurduğunu, baştan sona keyifle okunduğunu söylüyor.

Devamını oku

Ryland Grace bir uzay gemisinde, adını bile hatırlamadan uyanıyor; yanındaki mürettebat ölmüş. Yavaş yavaş hatırlıyor: Güneş'in ışığını yiyen bir mikroorganizma Dünya'yı soğutuyor ve o, insanlığın son umudu olan bir göreve gönderilmiş. Yolda başka bir yıldızdan aynı derdi taşıyan bir uzaylıyla, Rocky'yle karşılaşıyor. İki türün ortak bir dil kurması, kitabın en güzel bölümleri arasında. Weir bu kitapta da kahramanını bir fen öğretmeni yapıyor; çözüm hep bir deneyden geliyor. Emre Aygün çevirisiyle İthaki'den 536 sayfa.

Kime: Marslı'yı sevenlere, umut dolu bir bilimkurgu arayanlara, bir hafta sonunu tek kitapla geçirmek isteyenlere

Okurken: Geri dönüş bölümleriyle şimdiki zaman bölümleri dönüşümlü ilerliyor; Grace'in neyi neden unuttuğuna dikkat edin.

Sonra: Bir uzaylıyla kurulan dilden bir çocuğa okumayı öğreten bir kitaba geçmek için Peter Thiel'in Elmas Çağı'na bakın.

Bill Gates, Barış Özcan ve 3 okur daha

11. Elmas Çağı

Neal Stephenson · 1995

Peter Thiel, Reddit'teki bir soru-cevap oturumunda Neal Stephenson'ın Elmas Çağı'nı anarken nedenini şöyle açıkladı: geçmişte geleceğe dair yazılmış kitaplar türünü seviyor. Seth Godin de kitabın gücünü bir koşula bağlıyor: moleküler üretimi ya da üç boyutlu yazıcıları hiç düşünmeden önce okursanız, aklınızı değiştiriyor.

Devamını oku

Roman, nanoteknolojinin gündelik hayatın her yerine yerleştiği, Viktorya dönemi adabını yeniden benimseyen bir aristokrasinin yaşadığı bir gelecekte geçiyor. Mühendis Hackworth, bir aristokratın torunu için ‘Genç Bir Hanımın Resimli Okuma Kitabı’ adlı, çocuğa uyum sağlayan ve onu yetiştiren etkileşimli bir kitap tasarlıyor. Kitabın bir kopyası yoksul bir kız çocuğunun, Nell'in eline geçiyor. Stephenson, ‘metaverse’ kavramını ilk kez kullanan yazar olarak da biliniyor; bu kitap ise kişiselleşmiş eğitim fikrinin en sevilen kurgusal örneklerinden. Sibel Hacıoğlu çevirisiyle Altıkırkbeş Yayınları'ndan 568 sayfa.

Kime: Eğitim ve teknolojinin kesiştiği yeri merak edenlere, yoğun ve fikir dolu bir roman isteyenlere

Okurken: Okuma kitabının Nell'e anlattığı masallar romanın içinde ikinci bir roman; onları atlamayın.

Sonra: Bütün bu romanlardan sonra kısa ve kusursuz öykülere dönmek için Karpathy'nin ‘mutlaka okunmalı’ dediği Nefes'i okuyun.

Peter Thiel, Seth Godin

12. Nefes

Ted Chiang

Andrej Karpathy'nin uzun kitap listesinde iki kelimelik bir hüküm var: mutlaka okunmalı. Ted Chiang'ın Nefes'i bir öykü kitabı ve Karpathy en sevdiği üç öyküyü de söylüyor: kitaba adını veren ‘Exhalation’ (Nefes), ‘What's Expected of Us’ ve ‘The Merchant and the Alchemist's Gate’.

Devamını oku

Nefes öyküsünde hava basıncıyla çalışan mekanik bir varlık, kendi beynini inceleyerek evreninin sonunun yaklaştığını keşfediyor. ‘What's Expected of Us’ birkaç sayfalık bir öykü: düğmeye basmanızdan bir saniye önce yanan bir cihazın özgür irade inancını nasıl yıktığını anlatıyor. Üçüncüsü ise Bağdat'ta geçen, zamanda yolculuğu bir Binbir Gece masalı gibi anlatan bir öykü. Chiang uzun yıllar yazılım sektöründe teknik yazar olarak çalıştı; önceki kitabındaki bir öykü Geliş filmine dönüştü. Naval Ravikant ve Tim Ferriss de kitabı önerenler arasında. Kıvanç Güney çevirisiyle Monokl'dan 296 sayfa.

Kime: Uzun romanlara vakti olmayanlara, bilimkurguyu felsefeyle birlikte sevenlere

Okurken: Her öyküden sonra kitabı kapatıp biraz düşünün; Chiang'ın öyküleri bir fikri sonuna kadar götürüyor.

Sonra: Listeyi bitirdiyseniz başa, Vakıf'a dönün; ilk okuduğunuzda kaçırdığınız mühendis gözünü şimdi fark edeceksiniz.

Andrej Karpathy, Naval Ravikant ve 1 okur daha

Okuma yolu

Bilimkurguya yeni başlıyorsanız Marslı ile başlayın; teknik ama komik, kısa bölümlü ve sürükleyici. Ardından Kurtuluş Projesi gelir. Bu iki kitap türün dilini öğretir ve daha ağır klasiklere hazırlar. Bir hafta sonu ayırabiliyorsanız Ender'in Oyunu da bu ilk basamağa uyar.

İkinci basamakta klasikler var: Vakıf, Ay Zalim Bir Sevgilidir ve Dune. Bu üçü yarım yüzyıldır teknoloji dünyasının ortak dili; bir kurucunun konuşmasında ‘psikotarih’, ‘TANSTAAFL’ ya da ‘Butlerci Cihat’ geçtiğinde ne demek istediğini anlamanızı sağlar. Dune'u en sona bırakın; en uzun ve en yoğun olanı o.

Devamını oku

Yapay zekâ üzerine düşünmek istiyorsanız dört kitabı bir arada okuyun: Dune makinesiz bir dünya, Ay Zalim Bir Sevgilidir insanla iş birliği yapan bir makine, Daemon dünyayı ele geçiren bir program, Klara ve Güneş ise insanı sevmeyi öğrenen bir robot anlatıyor. Aynı soruya dört farklı cevap.

Üçüncü basamakta Kültür serisi, Üç Cisim Problemi ve Elmas Çağı var. Bunlar büyük fikirlerin, kalabalık dünyaların ve sabır isteyen anlatımların kitapları. Kültür serisine Oyunların Oyuncusu ile girmek, Phlebas'ı Hatırla ile girmekten daha kolay; seri kitapları birbirinden bağımsız okunabiliyor.

Okurken Karpathy'nin yöntemini deneyin: her kitabı bitirince bir cümlelik not yazın; neyi sevdiniz, neye katlanamadınız? Bu listedeki kitapların en sevilenleri bile tartışmalı. Musk'ın, Gates'in ve Karpathy'nin aynı kitap hakkında söylediklerini kendi notunuzla karşılaştırmak, bilimkurguyu bir mühendis gibi okumanın en iyi yolu.

4 Kasım 2026

Devamı

Tümü