Hamlet
William Shakespeare
Danimarka'da bir sarayın surlarında, gece yarısı nöbet tutan askerlerin karşısına ölen kralın hayaleti çıkar ve oğluna yalnızca bir şey söylemek ister: öcümü al.
Hamlet, William Shakespeare'in yaklaşık 1599–1601 arasında yazdığı tragedyadır. Danimarka prensi Hamlet, babası öldükten kısa süre sonra amcası Claudius'un tahta çıktığını ve annesi Gertrude'la evlendiğini görür. Bir gece babasının hayaleti ona, Claudius tarafından zehirlendiğini söyler. Hamlet öç almaya yemin eder ama tereddüt eder: deli rolüne bürünür, gerçeği sınamak için bir oyun sahneler, kendi kendine konuşup durur. Bu tereddüt, sevdiği Ofelia dahil sarayda pek çok kişiyi felakete sürükler. Shakespeare'in en uzun ve belki de en çok tartışılan oyunudur.
Oyun, Elsinore Şatosu'nun soğuk surlarında açılır. Nöbetçi askerler birkaç gecedir zırhlı bir hayalet görmektedir ve bu hayalet, kısa süre önce ölen Kral Hamlet'e benzemektedir. Askerler, Wittenberg'de okuyan prens Hamlet'in yakın dostu Horatio'yu çağırır; Horatio da hayaleti görünce olanları prense anlatmaya karar verir.
Hamlet o sırada derin bir yas içindedir. Babası ölmüş, annesi Gertrude daha iki ay bile geçmeden amcası Claudius'la evlenmiş, Claudius da tahta oturmuştur. Sarayda herkes kutlama yaparken Hamlet siyahlar içinde, kendi kendine dünyanın bayat ve yavan bir bahçeye döndüğünü düşünür. Gece surlara çıkıp hayaletle konuştuğunda korkunç gerçeği öğrenir: babası bahçede uyurken Claudius onun kulağına zehir dökmüştür. Hayalet oğlundan öç almasını ister, ama annesine dokunmamasını da tembihler.
Hamlet amacını gizlemek için deli taklidi yapmaya karar verir. Kralın danışmanı yaşlı Polonius, prensin aklını sevdiği kızı Ofelia yüzünden yitirdiğine inanır ve Ofelia'yı Hamlet'ten uzak durmaya zorlar. Claudius ise kuşkulanır; Hamlet'in eski okul arkadaşları Rosencrantz ile Guildenstern'ü onu gözetlemeleri için saraya çağırır. Hamlet hem onlara, hem Ofelia'ya, hem de kendi annesine karşı alaycı, keskin ve acımasızdır.
Bu arada saraya gezgin bir oyuncu kumpanyası gelir. Hamlet, hayaletin söylediklerinin doğru olup olmadığını anlamak için onlara babasının öldürülüşüne çok benzeyen bir oyun sahneletir ve oyun boyunca amcasının yüzünü izler. Zehirleme sahnesi gelince Claudius ayağa fırlar, ışık ister ve salonu terk eder. Hamlet artık emindir; ama kısa süre sonra Claudius'u yalnız başına dua ederken bulduğunda, dua eden bir adamı öldürürse ruhunun cennete gideceğini düşünerek kılıcını indirir. Oyunun bütün trajedisi bu ertelemeden doğacaktır.
Hamlet annesinin odasında onunla hesaplaşırken perdenin arkasında bir kıpırtı duyar ve kral sandığı kişiyi kılıcıyla öldürür; ölen Polonius'tur. Claudius bunu fırsat bilip Hamlet'i, İngiltere kralına prensin öldürülmesini isteyen gizli bir mektupla Rosencrantz ve Guildenstern'ün yanında İngiltere'ye yollar. Hamlet mektubu bulup değiştirir, yolda korsanlara yakalanır ve Danimarka'ya geri döner; mektup ise iki eski arkadaşını ölüme gönderir. Bu arada babasını kaybeden Ofelia aklını yitirir ve bir derede boğulur. Mezarlıkta, eski saray soytarısı Yorick'in kafatasını elinde tutan Hamlet, cenazeye gelen Laertes'le mezarın içinde boğuşur.
Claudius, Laertes'le birlikte son bir tuzak kurar: dostça bir eskrim maçı düzenlenecek, Laertes'in kılıcının ucu zehirlenecek, yedekte de zehirli bir kadeh bekleyecektir. Maç sırasında Gertrude oğlunun şerefine zehirli şarabı içer. Laertes Hamlet'i zehirli kılıçla yaralar, boğuşmada kılıçlar el değiştirir ve Hamlet de Laertes'i yaralar. Ölmek üzere olan Laertes her şeyi itiraf eder. Hamlet sonunda Claudius'u öldürür ve kendisi de Horatio'nun kollarında can verir; ona hikâyesini anlatmasını, tahtı da Norveç prensi Fortinbras'a bırakmayı vasiyet eder. Fortinbras, cesetlerle dolu salona girdiğinde oyun sona erer.
Hamlet, dünya tiyatrosunun en çok sahnelenen, en çok yorumlanan oyunlarından biridir. Olmak ya da olmamak gibi sözleri bugün oyunu hiç okumamış insanların bile dilindedir. Ama Hamlet'i gerçekten yaşatan şey, kahramanının bugünün okuruna şaşırtıcı biçimde tanıdık gelmesidir: düşünmekten yorulmuş, kararsız, ailesine öfkeli ve hayatın anlamını sorgulayan genç bir adam.
Oyunu okumak, sahnede ya da filmde izlemekten farklı bir zevk verir; uzun iç konuşmalarında Hamlet'in zihninin içinde dolaşırız. Türkçede Sabahattin Eyüboğlu ve Can Yücel gibi usta çevirmenlerin elinden geçmiş olması da metni Türk okuru için ayrıca değerli kılar. Kitap kısa sürede okunur, ama her okumada başka bir Hamlet çıkar karşınıza.
Kime: Tiyatroyu, büyük klasikleri, intikam ve vicdan hikâyelerini, düşünen ve kararsız kahramanları sevenlere
William Shakespeare
Güncelleme: 4 Kasım 2026