Madam Bovary
Gustave Flaubert
Taşradaki sıkıcı evliliğinden romanlardaki tutkuları arayarak kaçan bir kadın, hayalini kurduğu hayatı borçla satın almaya kalkar.
Madam Bovary, Gustave Flaubert'in ilk romanıdır; 1856'da dergide tefrika edildi, 1857'de kitap olarak yayımlandı. Emma, taşrada bir sağlık memuru olan Charles Bovary ile evlenir; ama yaşadığı hayat, romanlarda okuduğu tutkulu yaşamdan çok uzaktır. Sıkıntıdan kurtulmak için aşk ilişkilerine ve lüks harcamalara sığınır, borçlandıkça çıkış yolu daralır. Flaubert sıradan bir hikâyeyi son derece titiz bir üslupla anlatır; roman müstehcen bulunduğu için yazarı mahkemeye çıkarıldı ve Flaubert beraat etti.
Roman, Charles Bovary'nin okul yıllarıyla başlar: utangaç, sönük bir çocuktur. Tıp eğitiminde başarısız olur ve sonunda 'officier de santé', yani sağlık memuru olur. İlk karısı, dul Héloïse Dubuc erken ölünce, çiftçi Rouault'nun kızı Emma ile evlenir. Emma bir manastır okulunda okumuş, popüler romanlardan aşk ve soyluluk hayalleri edinmiş bir genç kızdır. Charles ise iyi niyetli ama kendi dünyasının dışında bir şey fark etmeyen bir adamdır.
Evlilik Emma'yı çabuk hayal kırıklığına uğratır. Soylu bir baloda dans eder ve hayalini kurduğu dünyaya bir an yaklaşır; döndüğünde günlük hayatın gri tekdüzeliği daha da dayanılmaz olur. Bovary'ler, Normandiya'daki daha büyük kasaba Yonville'e taşınır ve kızları Berthe doğar; ama annelik de Emma'yı doyurmaz. Bu sırada hukuk öğrencisi Léon Dupuis ile edebiyat ve müzik üzerine yakınlaşır; Léon Paris'e gidince Emma duygusunu açığa vurmaz.
Emma, kocasının itibarını yükseltmesini umar. Homais'in teşvikiyle Charles, han uşağı Hippolyte'in çarpık ayağını ameliyat etmeye girişir. Ameliyat kötü gider ve bacak kesilmek zorunda kalır. Emma'nın kocasına duyduğu küçümseme derinleşir.
Bunun ardından zengin toprak sahibi Rodolphe Boulanger ile ilişkisi başlar. Yonville'deki tarım fuarı sahnesinde, meydandaki resmî konuşmalar sürerken üst kattaki bir pencerede Rodolphe, Emma'ya sevgi sözleri söyler. Flaubert iki sesi iç içe geçirerek resmî nutkun şişkinliği ile baştan çıkarmanın sahteliğini yan yana koyar. Dört yıl sonra Emma birlikte kaçmalarını ister; Rodolphe ilişkiyi, bir sepet kayısının içine gizlenmiş bir mektupla bitirir. Emma ağır hastalanır ve kısa bir süre dine yönelir.
Charles, Emma'yı Rouen'de operaya götürür. Gösteri Emma'nın tutkularını yeniden uyandırır ve orada, artık Rouen'de çalışan Léon ile yeniden karşılaşır. İlişkileri başlar. Aynı dönemde Emma, tüccar Lheureux'den kredi alarak lüks eşyalar satın alır; Lheureux sonunda Charles'ın mallarında vekâlet hakkını da ele geçirir. Eczacı Homais'in kibirli bilimsel gururu ise kasabanın dar görüşünü temsil eder.
Léon'la ilişkisi de çok geçmeden aynı tekdüzeliğe dönüşür: Emma, hayalini kurduğu şeyin sevgilide de olmadığını fark eder. Borçlar kabarıp Lheureux alacağını isteyince Emma'nın önünde yalnızca yardım dilenmek kalır.
Lheureux borcunu isteyince Emma birkaç kişiden yardım ister, hepsi reddeder; Rodolphe da onlardan biridir. Emma, çırak Justin'i fare zehiri istediğine inandırarak arseniğe ulaşır, içer ve acı çekerek ölür. Charles yıkılır, eşyalarını satar; Emma'nın sevgililerinin mektuplarını bulur ve kısa süre sonra ölür. Berthe önce büyükannesine gider; büyükanne de ölünce yoksul bir teyzenin yanına yerleşir ve pamuk fabrikasında çalışmaya gönderilir. Roman, Homais'in Legion d'honneur nişanı almasıyla kapanır.
Madam Bovary, bir kadının trajedisi olduğu kadar, bir çağın ve toplumun portresidir. Flaubert, arkadaşı Louis Bouilhet'nin önerisiyle gündelik gerçeklikten bir konu seçti ve onu olağanüstü bir titizlikle işledi. Bu özen, kitabın en çok övülen yanıdır.
Roman tefrika edilirken savcılar müstehcenlik gerekçesiyle dava açtı; Flaubert 7 Şubat 1857'de beraat etti. Dava kitabın ününü artırdı ve kitap yayımlandığında çok satanlar arasına girdi. Bugün Madam Bovary, Fransız edebiyatının ve modern romanın temel eserlerinden biri sayılır.
Kitabın en dikkat çekici yanı, Flaubert'in kadın karakterine ne bir kurban ne de bir günahkâr gibi baktığıdır. Emma'nın hayalleri anlaşılır, hataları ise ağırdır. Okur, onun kararlarını eleştirirken bile ona sempati duymaktan kaçınamaz.
Sahneler sinema gibi kurulur: ışık, koku ve ses ayrıntıları hikâyeyi yürütür. Bu yüzden Madam Bovary, yalnızca konusu için değil, nasıl yazıldığı için de okunur.
Kime: Gerçekçi romanı ve karakter incelemelerini sevenlere; Anna Karenina gibi kadın trajedilerini okumuş olanlara
Gustave Flaubert
Güncelleme: 5 Kasım 2026