İçeriğe atla

Menü

Rafım

okai

Rafına kitap ekle

GörselCan YayınlarıLisansYayınevi tanıtım görseliKaldırma talebi

Kitap özeti · 4 dk

Zorba özeti

Zorba · Nikos Kazancakis · 1946

Kitaplara gömülmüş genç bir yazar, Girit'teki maden işine kendine ait hiçbir şeyi olmayan ama hayatı bütün bedeniyle yaşayan yaşlı bir adamla başlar.

Kısaca

Zorba, Nikos Kazancakis'in 1946'da yayımlanan romanıdır. Anlatıcı, kitapların arasında yaşayan isimsiz bir Yunan aydınıdır; Girit'te işletmek istediği linyit madeni için Aleksi Zorba adlı, altmış yaşlarında, gürültülü ve neşeli bir işçi başı tutar. Aylar boyunca birlikte çalışır, yemek yer, dans eder ve tartışırlar. Zorba'nın yaşam anlayışı, anlatıcının dünyaya bakışını yavaş yavaş değiştirir. Roman, kitaptan öğrenilemeyen şeyi, yani yaşamayı anlatır.

Konusu

Roman, şafaktan önce Pire limanındaki bir kahvede başlar. Anlatıcı, adı verilmeyen genç bir Yunan aydınıdır; fikirlere ve kitaplara bağlıdır. Arkadaşı Stavridakis'in keskin bir sözünden sonra anlatıcı kitapları bir kenara bırakmaya karar verir. Stavridakis, Bolşevik baskısı altındaki Rumlara yardım etmek için Rusya'nın Kafkas bölgesine ve Ukrayna'ya gitmiştir; anlatıcı da kendi payına düşen işi yapmak ister. Girit'te terk edilmiş bir linyit madenini yeniden açmayı planlar.

Devamını oku

Tam o sırada kahvenin kapısından biri içeri bakar ve iş ister. Altmış yaşlarında, Makedonya doğumlu bir adamdır: Aleksi Zorba. Aşçı, madenci ve santuri çalan biri olduğunu söyler. Anlatıcı onu ustabaşı olarak tutar. Girit'e birlikte giderler ve Madam Hortense'in işlettiği, banyo kulübelerinden dönüştürülmüş pansiyonda kalırlar. Eski bir kurtizan olan Hortense akşam yemeğinde geçmişini anlatır; Zorba ona 'Bubulina' diye seslenir.

Madende iş başlar. Anlatıcı işçilerle dostluk kurmaya çalışır, ama Zorba ona mesafeli kalmasını öğütler. Zorba kendini işe adayan, sınırsız enerjili bir adamdır. Uzun akşam sohbetlerinde anlatıcıya yaşamı, dini ve insan olmanın ne demek olduğunu anlatır. Ona 'kâğıt faresi' diye takılır; çünkü anlatıcı, kitaplarla yaşamaktadır. Savaş yıllarında yaptığı şiddeti de gizlemez; millet ayrımını bırakıp insanları tek tek görmeyi öğrendiğini anlatır. Komşusu yaşlı bir Türk, Hüseyin Ağa'dan, insanların kalbini kırmamayı öğrendiğini söyler.

Bu arada hayat anlatıcıyı da yakalar. Bir gece bir dul kadınla yakınlaşır; kadın sonradan köylüler tarafından herkesin önünde taşlanır. Anlatıcının madendeki yapı projesi çöker ve bütün parasını tüketir. Romanın merkezindeki fikir buradadır: yaşamın yenilgilerini kabul etmeyen, zaferlerinin değerini de bilemez.

Kısa bir süre sonra anlatıcı başka bir yerde var olması gerektiğini hisseder. Girit'ten ana karaya döner ve iki adamın ayrılığı ikisi için de ağırdır. Roman, içeriğiyle bir macera anlatısından çok, iki farklı bakış açısının karşılaşmasını ve birinin diğerinde bıraktığı izi anlatır.

Karakterler

Aleksi Zorba
Altmış yaşlarında, Makedonya doğumlu, gürültülü ve gizemli bir adam. Aşçı, madenci, santuri sanatçısı olduğunu söyler; her işe bütün gücüyle girişir.
Anlatıcı
Kitapların ve fikirlerin arasında yaşayan, adı verilmeyen genç Yunan aydını. Zorba'nın karşısında hayatı ilk kez bedeniyle öğrenir.
Madam Hortense
Pansiyonu işleten, geçmişte kurtizan olmuş yaşlı kadın. Zorba ona 'Bubulina' der.
Stavridakis
Anlatıcının arkadaşı. Rusya'daki Rumlara yardım etmek için Kafkasya'ya ve Ukrayna'ya gider; anlatıcının yola çıkışını tetikleyen kişidir.
Dul kadın
Köyde yaşayan, anlatıcının yakınlaştığı ve sonradan köylülerin tepkisine hedef olan kadın.

Temalar

Yaşamak ve düşünmek
Anlatıcı kitaplardan, Zorba ise deneyimden öğrenir. Roman, bilginin yalnız okunarak değil, yaşanarak da kazanıldığını söyler.
Yenilgiyi kabul etmek
Anlatıcının madeni ve parası gider; roman bu kaybı da yaşamın bir parçası olarak ele alır.
Özgürlük
Kazancakis'in mezar taşında yer aldığı belirtilen 'Hiçbir şey ummuyorum, hiçbir şeyden korkmuyorum, özgürüm' sözü, Zorba'nın yaşam anlayışını özetler.
İnsanı olduğu gibi görmek
Zorba savaş anılarını ve milliyetçi nefretten vazgeçişini anlatırken, insanı uyruğuyla değil kendisiyle görmeyi önerir.

Sonu

Sürprizi bozar: sonunu göster

Anlatıcı Girit'ten ayrıldıktan sonra Zorba'yla bir daha karşılaşmaz. Zorba yıllar boyunca ona yolculuklarını, işlerini ve evliliğini anlatan mektuplar yazar ve onu sık sık ziyarete çağırır; anlatıcı gitmez. Sonunda Zorba'nın dul eşinden bir mektup gelir: Zorba ölmüştür. Son sözleri anlatıcıyla ilgilidir. Kadın, kocasının dileği gereği santurisinin anlatıcıya verilmesini ister ve onu ziyarete çağırır.

Neden okunmalı

Zorba, okuru bir fikre ikna etmeye çalışmaz; onu bir adamla uzun bir yürüyüşe çıkarır. Zorba'nın düşünceleri, onun dansı, sofrası, öfkesi ve şakalarıyla birlikte gelir. Bu yüzden felsefe, ders kitabı sertliğinden uzaktır; şarkı gibi, bazen kaba bir kahkaha gibi akar. Kitap, yaşama sevincini ciddiye alan nadir romanlardan biridir.

Devamını oku

Zorba kurgusal bir karakterdir ama gerçek bir insana dayanır: maden işçisi George Zorbas (1867-1941). Roman ilk kez 1946'da Yunanca yayımlandı; İngilizceye 1952'de 'Zorba the Greek' adıyla çevrildi, Türkçeye ilk kez 1963'te 'Aleksi Zorba' adıyla girdi. Türkçe baskısı Ahmet Angın'ın çevirisiyle Can Yayınları'ndan çıktı.

Romanın etkisi sayfalarla sınırlı kalmadı. Michael Cacoyannis'in yönettiği, Anthony Quinn'in Zorba'yı canlandırdığı 1964 tarihli film üç Oscar kazandı. Roman 1968'de müzikal olarak sahneye, 1987-88'de Mikis Theodorakis'in müziğiyle bale olarak Verona Arena'ya uyarlandı. Ayrıca 1972'de Almanca bir televizyon filmi, 1993'te de BBC için iki bölümlük bir radyo oyunu yapıldı; radyo oyununda Zorba'yı Robert Stephens seslendirdi.

Kime: Hayatı yalnız kitaplardan öğrendiğini düşünenlere; varoluşçu, sıcak ve zaman zaman kederli bir roman arayanlara

Güncelleme: 5 Kasım 2026

Okuyanlar

Yazılarda

Tümü