Daha sessiz ve daha edebî bir yol isterseniz Beni Asla Bırakma'ya geçin. Bu kitap bir distopya olduğunu hemen söylemez, bu yüzden ilk sayfalarda ne olduğunu çözmek okurun işidir. Bu belirsizlik, kitabın en güçlü yanıdır. Ardından Damızlık Kızın Öyküsü, bedenin siyasetine dair daha sert bir okuma sunar.
Körlük ve Sineklerin Tanrısı, bu listenin en rahatsız edici iki kitabıdır. İkisi de toplumun yapısı bozulduğunda insanların neye dönüşebileceğini gösterir. Bu yüzden onları listenin sonuna bırakmak, hazırlıklı okumak iyi olur.
Algı Kapıları roman değil, deneme kitabıdır. Huxley'in başka bir yüzünü merak ediyorsanız en sona saklayın; kısa ama yoğun olduğundan romanlardan sonra, kafanız boşalmışken okunur.
Türkçe okur için bir pratik ayrıntı: bu listedeki kitapların birçoğu farklı yayınevlerinden çıkıyor. Can Yayınları Orwell'in iki kitabını ve Saramago'yu, İthaki Yayınları Huxley ile Bradbury'yi, Yapı Kredi Yayınları Ishiguro'yu, Doğan Kitap Atwood'u, İş Bankası Kültür Yayınları da Golding'i yayımlıyor. Aynı çevirmenin sesine alışmak okuma akışını kolaylaştırır; Orwell'in iki kitabını Celal Üster çevirisiyle arka arkaya okumak buna iyi bir örnektir.
Distopya okurken ortaya çıkan en yaygın hata, kitabı tek bir döneme ya da tek bir siyasi çizgiye bağlamaktır. Huxley kapitalist bir tüketim toplumunu, Orwell totaliter bir devleti, Bradbury popüler eğlenceyi, Atwood dini bir otoriteyi, Saramago ise çöken bir kamu düzenini hedef alır. Her kitap kendi korkusunu anlatır ve hepsini birlikte okuyunca tek bir mesaj değil, bir korku haritası çıkar. Bu harita, bugün hangi eğilimlerin sizi rahatsız ettiğini anlamanın da bir yoludur.
Bu kitapları arka arkaya okumak zorunda değilsiniz. Her ay yalnızca bir tanesini seçip aralarına başka türden bir kitap koyarsanız, distopyaların ağırlığı daha kolay taşınır. Bir kitabı yarıda bırakmak da ayıp değildir; özellikle Körlük ve Sineklerin Tanrısı bazı okurlara belli zamanlarda ağır gelir.
Seçim yaparken şunu da düşünün: Cesur Yeni Dünya'da sizi en çok hangisi etkiledi, kast sistemi mi, soma mı, yoksa Vahşi'nin bakışı mı? Kast ve bilimsel planlama sizi çektiyse Atwood ve Ishiguro'ya, eğlenceyle uyuşmuş toplum fikri sizi çektiyse Bradbury'ye, bir yabancının ayna olması sizi çektiyse Orwell'e yönelin.
Son olarak, Cesur Yeni Dünya'yı yeniden okumayı da listenin bir parçası sayın. Başka distopyalardan döndüğünüzde, Huxley'in soma ve konfor fikrinin bugünün dünyasında çok farklı bir yankı yaptığını göreceksiniz; çünkü kitap değişmez, okurun yanında taşıdığı gündem değişir. Bu yüzden bu tür kitapları yalnızca bir kez okumak yerine, yıllar sonra ikinci kez açmak ayrı bir okuma deneyimi sunar. Birinci okumada olay örgüsü öne çıkar, ikincide kurulan dünyanın mantığı ve dili.