Yol, listedeki en kısa ama en sarsıcı kitaplardan biri. Ruh halinizin hazır olduğu bir zamanda okuyun; ağır bir okuma. İlahi Komedya ise listedeki en zor kitap; ancak sabırlı ve rehberle okumaya hazır olanlar için.
Okuma planı olarak şu üç yoldan birini deneyebilirsiniz. Birinci yol kısa ve yoğun olandır: Yaşlı Adam ve Deniz, Yol ve Endurance; hepsini bir ayda bitirirsiniz. İkinci yol klasik olandır: Odysseia, Don Kişot ve Gulliver; bu üçü birkaç ay sürebilir, ama aynı çağın farklı seslerini gösterir. Üçüncü yol ise karanlık olandır: Yol, İlahi Komedya ve Moby Dick'in kendisine dönüş. Hangisinin size uyduğunu, ruh halinizin o günkü ağırlığı belirler.
Çeviri ve baskı konusunda da bir şey söylemek gerek. Bu listedeki klasiklerin bir kısmı birden fazla çeviriyle Türkçede dolaşıyor. Örneğin Odysseia için Azra Erhat çevirisi yaygın olarak okunur; Don Kişot için ise Kerim Çetinoğlu çevirisi öne çıkar. Aynı kitabı başka bir çeviriyle karşılaştırmak, klasiklerin bir başka zevki.
Zorluk açısından en rahat kitaplar Yaşlı Adam ve Deniz, Yol ve Endurance; orta zorlukta Robinson Crusoe ve Gulliver; en yoğun olanlar Odysseia, Don Kişot ve İlahi Komedya.
Moby Dick'i sevip okuduktan sonra, kitabın hiçbir zaman bir bütün olarak anlaşılamayacağını kabullenmek de bu yolculuğun bir parçası. Melville'in kitabı, tek bir yorumu dayatmayan, her okuyuşta başka bir yüzünü gösteren eserlerdendir.
Listeyi kendi okuma mizacınıza göre daraltmak da mümkün: macera seven okur Robinson Crusoe, Endurance ve Gulliver'i; felsefe seven okur Yol, İlahi Komedya ve Don Kişot'u; kısa ve etkili kitap seven okur ise Yaşlı Adam ve Deniz ile Yol'u seçebilir. Üç kitaplık bir mini liste bile, Moby Dick'in çevresindeki manzaranın büyük kısmını görmeye yeter.
Bu kitapları arka arkaya okumak zorunda değilsiniz. Büyük klasikleri peş peşe okumak yorucu olabilir; aralarına başka türden kitaplar koymak iyi bir fikir. Bir kitabı yarıda bırakmak da ayıp değildir.
Bir not: deniz kitaplarında ritmi yakalamak önemlidir. Moby Dick'in balinacılık bölümlerini atlayıp sonra geri dönen birçok okur vardır ve bu bir kusur sayılmaz. Aynı şey Odysseia ve İlahi Komedya için de geçerli; ilginizi çekmeyen bölümü atlayıp sonra dönmek makuldür.
Kısa bir okuma haritası daha: denizde geçen kitaplar arasında Yaşlı Adam ve Deniz yalnız bir insanın yalnız bir mücadelesini, Robinson Crusoe yalnız bir insanın yalnız bir dünyasını, Endurance ise yirmi sekiz kişinin ortak bir mücadelesini anlatır. Bu üç kitabı yan yana okumak, yalnızlığın ve topluluğun deniz karşısındaki farkını gösterir. Moby Dick'te ise iki durum iç içedir: Ahab yalnızdır, ama gemi bir topluluktur.
Eğer Moby Dick'i yarım bıraktıysanız bu liste size geri dönüş yolu da sunuyor. Önce Yaşlı Adam ve Deniz ile deniz anlatısının tadını alın, ardından Endurance ile gerçek bir hikâyenin sürükleyiciliğini görün; sonra Moby Dick'in balinacılık bölümlerini sakin bir günde, bir sonraki bölümü bekleyen bir merakla yeniden açın.
Son olarak, Moby Dick'i yeniden okumayı da bu listenin bir parçası sayın. Başka kitaplardan döndüğünüzde, Ahab'ın sesinin ya da Ishmael'in anlatımının size farklı geldiğini göreceksiniz; çünkü kitap değişmez, okurun yanında taşıdığı deniz değişir.