İçeriğe atla

Menü

Rafım

okai

Rafına kitap ekle

Yabancı

Dünya edebiyatı · 14 dk · 12 kitap

Nobel Edebiyat Ödüllü yazarlardan okunacak 12 kitap

Nobel Edebiyat Ödülü kazanmış 12 yazardan 12 kitap: nereden başlanır, hangisi kısa, hangisi uzun, Türkçe baskılar ve kimler okudu.

0/12 kitabı okudun%0

Her ekim ayında Nobel Edebiyat Ödülü açıklanır ve o hafta bir yazarın adı, yıllardır kitap okuyan biri için bile ilk kez duyulan bir ad olur. Haberin ardından kitapçı vitrinleri değişir, çeviriler yeniden basılır, birçok okur tek bir soru sorar: peki bu yazarı hangi kitabıyla okumaya başlamalı? Bu yazı o soruya, on iki yazar ve on iki kitapla cevap vermeye çalışıyor.

Devamını oku

Bir yazarın ödül almış olması, her kitabının her okur için doğru olduğu anlamına gelmez. Nobel'li yazarların bir kısmı kısa ve yalındır, bir kısmı ağır ve dolambaçlı. Bir kısmı yirminci yüzyılın ortasının sesidir, bir kısmı bugünün. Ödül, aslında bir kapıyı gösterir; hangi odaya gireceğinizi siz seçersiniz. Kısacası aşağıdaki sıra, bu kapıları kolaydan zora doğru düzenliyor. Her kitabın altında yazarın ödül yılını, kitabın yayın yılını, sayfa sayısını, çevirmenini ve kaç okurun kitaplığında olduğunu bulacaksınız; böylece hangi kapıdan gireceğinize rahatça karar verirsiniz.

On iki yazarı üç gruba ayırdık. İlk grupta kısa ve sert girişler var: 1946 ile 1962 arasında ödül almış dört yazar, her biri yüz ila üç yüz sayfa arasında bir kitapla. İkinci grupta büyük anlatılar: Latin Amerika'dan, Türkiye'den, Portekiz'den ve Güney Afrika'dan dört kitap. Üçüncü grup ise son on yılın sesleri: İngiltere, Polonya, Fransa ve Güney Kore'den dört yazar.

Listedeki yazarların hepsi, ünlülerin kitaplığında da görünüyor. Siddhartha on dokuz okurun, Yüzyıllık Yalnızlık on yedi okurun rafında. Yabancı ve Masumiyet Müzesi sekizer okurda. Diğerleri daha az okurlu ama yine de en az iki üç kişinin tercihi. Yani bu liste sadece bir ödül listesi değil, aynı zamanda gerçek okurların seçimlerinin bir kesiti.

Ödülün tarihine kısaca bakalım. Listedeki en eski yazar Hermann Hesse, 1946'da ödüllendirildi; en yeni yazar Han Kang, 2024'te. Aralarında seksen yıla yakın bir fark var ve bu fark, kitapların dilinde de hissediliyor. Hesse'nin kitabı bir hikmet anlatısı gibi akar, Hemingway'in kitabı kısa cümlelerle, Han Kang'ın kitabı ise parçalı ve şiirsel bir hafızayla. Aynı ödülü almış olmalarına rağmen yan yana konunca birbirine hiç benzemiyorlar.

Bir şey daha: bu liste 'Nobel'in en iyi on iki kitabı' değil. Nobel yazara verilir, tek bir kitaba değil. Bu yüzden her yazar için tek bir kitap seçtik; çoğu yazarın başka kitapları da var ve çoğu zaman 'asıl' kitap hâlâ sizin için en çok anlam taşıyandır.

Kimler için: Nobel ödüllü yazarlarla tanışmak isteyenler, 'hangi kitaptan başlasam' diyenler, ödül haberinden sonra yazarı merak edenler

Kısa cevap

1. Grup: Kısa ve sert girişler (1946–1962)

İlk grup, Nobel'li yazarlara girmenin en rahat yolu. Hepsi kısa ya da orta uzunlukta, hepsi dört beş akşamda biter. Dördü de yirminci yüzyılın ortasından; dört ayrı ülkeden, dört ayrı sessizlikten. Bunlardan birini seçip bitirmek, daha ağır kitaplara hazırlık olarak da çalışır. Hangi yazarın size yakın geldiğini görmek için de ucuz bir deneme: dört kitabın hiçbiri size yük olmaz, hiçbiri bir sonraki kitabı okumanızı da şart koşmaz.

1. Siddhartha

Hermann Hesse · 1922

Hermann Hesse, 1946 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi. Siddhartha, 1922 tarihli, 152 sayfa.

Devamını oku

Buda'nın döneminde yaşayan genç bir Brahman'ın kendi yolunu ve iç huzurunu arayışını anlatır. Bu listedeki en çok okurlu kitap: on dokuz okurun rafında. Kamuran Şipal çevirisiyle Can Yayınları'ndan çıkıyor.

Kime: Kısa bir kitapla iç yolculuğa çıkmak isteyenlere

Okurken: Her bölüm kendi içinde bir durak; her gün bir bölüm okumak bile yeter.

Sonra: Aynı yazarın daha kalın bir kitabı için Boncuk Oyunu'na bakın.

Emma Watson, Barış Özcan ve 17 okur daha

2. Yaşlı Adam ve Deniz

Ernest Hemingway · 1952

Ernest Hemingway, 1954 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi. Yaşlı Adam ve Deniz, 1952 tarihli, 136 sayfa.

Devamını oku

Günlerdir balık tutamayan yaşlı balıkçı Santiago'nun dev bir kılıçbalığıyla mücadelesini anlatır. Beş okurun rafında. Hemingway'in en kısa ve en çok okunan kitaplarından biri.

Kime: Bir günde bitecek, sade ve güçlü bir hikâye arayanlara

Okurken: Cümleler kısa ve yalın; kitabı yavaş okuyun, sessizlikler önemli.

Sonra: Aynı yazarın uzun bir romanı için Çanlar Kimin İçin Çalıyor'a geçin.

PewDiePie, Cillian Murphy ve 4 okur daha

3. Yabancı

Albert Camus · 1942

Albert Camus, 1957 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi. Yabancı, 1942 tarihli.

Devamını oku

Annesinin ölümüne kayıtsız kalan, ardından bir Arap'ı öldüren Meursault'nun yargılanışı üzerinden hayatın anlamsızlığını ve toplumsal ikiyüzlülüğü anlatır. Sekiz okurun rafında. Ayça Sezen çevirisiyle Can Yayınları'ndan çıkıyor.

Kime: Kısa, düşündürücü, tartışmalı bir roman arayanlara

Okurken: İlk bölümün soğukluğuna alışın; ikinci bölüm kitabı açıyor.

Sonra: Aynı yazarın daha uzun bir romanı için Veba'ya bakın.

Yekta Kopan, Kaia Gerber ve 8 okur daha

4. Fareler ve İnsanlar

John Steinbeck · 1937

John Steinbeck, 1962 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi. Fareler ve İnsanlar, 1937 tarihli.

Devamını oku

Büyük Buhran yıllarında Kaliforniya'da çiftlik çiftlik dolaşan George ile iri yarı, saf Lennie'nin küçük bir toprak sahibi olma hayalini anlatan trajik bir roman. Üç okurun rafında. Ayşe Ece çevirisiyle İletişim Yayınları'ndan çıkıyor.

Kime: Kısa ve acı bir Amerikan hikâyesi arayanlara

Okurken: Kitabı tek oturuşta bitirin; ritmi bölünmeye gelmez.

Sonra: Aynı yazarın uzun bir romanı için Cennetin Doğusu'na bakın.

Gökçe Eyüboğlu, Harun Çelik ve 2 okur daha

2. Grup: Büyük anlatılar (1982–2006)

İkinci grup, daha uzun ve daha geniş anlatılar. Dördü de farklı kıtalardan: Latin Amerika'nın büyülü gerçekçiliği, Portekiz'in alegorisi, Güney Afrika'nın acı mirası, Türkiye'nin İstanbul aşkı. Bu kitaplar bir haftalık iş değil; her biri bir iki ay masanızda kalacak türden. Birini bitirdikten sonra diğerine geçmek için acele etmeyin; her roman, ancak üzerine biraz düşünüldüğünde tam açılır. İyi bir yöntem, kitabın ortasında bir not defteri tutmak ve karakterlerin adlarını yazmaktır.

5. Yüzyıllık Yalnızlık

Gabriel García Márquez

Gabriel García Márquez, 1982 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi. Yüzyıllık Yalnızlık, 1967 tarihli, 464 sayfa.

Devamını oku

Buendía ailesinin yedi kuşağını ve kurdukları Macondo kasabasının yükselişini, çöküşünü anlatan, büyülü gerçekçiliğin simgesi hâline gelmiş bir roman. On yedi okurun rafında. Seçkin Selvi çevirisiyle Can Yayınları'ndan çıkıyor.

Kime: Aile hikâyelerini ve büyülü anlatıyı sevenlere

Okurken: Başta isimler karışır; soy ağacını not alın.

Sonra: Aynı yazardan daha sıcak bir aşk romanı için Kolera Günlerinde Aşk'a geçin.

Oprah Winfrey, Berna Laçin ve 15 okur daha

6. Körlük

José Saramago · 1995

José Saramago, 1998 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi. Körlük, 1995 tarihli, 359 sayfa.

Devamını oku

Alegori, bilimkurgu, gerilim ve psikolojik roman unsurları taşıyan kitap, yazarın en ünlü eserlerinden biri; Türkçeye ilk kez 1999'da çevrilmiş. Dört okurun rafında. Aykut Derman çevirisiyle Can Yayınları'ndan çıkıyor.

Kime: Toplumsal çöküş ve insan doğası üzerine yoğun bir roman arayanlara

Okurken: Noktalama alışılmışın dışında; ilk sayfalarda ritme alışmak biraz zaman alır.

Sonra: Aynı yazarın başka bir alegorisi için Ölüm Bir Varmış Bir Yokmuş'a bakın.

Yekta Kopan, Pınar Sabancı ve 2 okur daha

7. Utanç

J. M. Coetzee

J. M. Coetzee, 2003 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi. Utanç, apartheid sonrası Güney Afrika'da gözden düşen bir üniversite hocasının hikâyesiyle dönüşen bir toplumu anlatan, Booker ödüllü bir roman. 258 sayfa.

Devamını oku

Dört okurun rafında. İlknur Özdemir çevirisiyle Can Yayınları'ndan çıkıyor.

Kime: Sert ve kısa bir toplum romanı arayanlara

Okurken: Kitabı bir ahlak tartışması olarak değil, bir mercek olarak okuyun.

Sonra: Aynı mesafeli ses için Günden Kalanlar'a geçin.

Callum Turner, Yekta Kopan ve 2 okur daha

8. Masumiyet Müzesi

Orhan Pamuk · 2008

Orhan Pamuk, 2006 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi. Masumiyet Müzesi, 29 Ağustos 2008'de çıkan aşk romanı; yazarın on yıllık çalışmasının ürünü, kızı Rüya Pamuk'a ithaf edilmiş.

Devamını oku

Günlük hayat, resim, arkadaşlık, yalnızlık, mutluluk, gazeteler ve televizyon gibi birçok konuyu işler. Sekiz okurun rafında. Yapı Kredi Yayınları baskısı, 465 sayfa.

Kime: Aşk romanı okuyup aynı zamanda bir İstanbul portresi görmek isteyenlere

Okurken: Acele etmeyin; kitabı bir şehir gezisi gibi okuyun.

Sonra: Aynı yazarın tarihî bir romanı için Benim Adım Kırmızı'ya bakın.

Doğan Cüceloğlu, M. Serdar Kuzuloğlu ve 6 okur daha

3. Grup: Yakın zamanın sesleri (2017–2024)

Son grup, son sekiz yılın Nobel'li yazarlarından dört kitap; dördü de farklı bir ülkeden, farklı bir dilden, ama hepsi Türkçede kolayca bulunabilen baskılarla okunuyor. Hepsi hâlâ okurların gündeminde. Burada, yazarın ödül aldığı yılla okuduğunuz kitabın aynı döneme ait olması gerekmez; seçtiğimiz kitap yazarın girişi olarak anlamlı.

9. Günden Kalanlar

Kazuo Ishiguro · 1989

Kazuo Ishiguro, 2017 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi. Günden Kalanlar, 1989 tarihli, 208 sayfa.

Devamını oku

Romanın kahramanı Stevens, İngiltere'nin Oxford şehri yakınlarındaki Darlington Malikanesi'nde uzun yıllar hizmet vermiş bir uşaktır. Dört okurun rafında. Şebnem Susam çevirisiyle Yapı Kredi Yayınları'ndan çıkıyor.

Kime: Sessiz, ölçülü bir roman arayanlara

Okurken: Yavaş okuyun; kitap söylediklerinden çok söylemediklerini anlatır.

Sonra: Aynı yazarın yakın tarihli bir romanı için Klara ve Güneş'e bakın.

Emma Watson, Jeff Bezos ve 1 okur daha

10. Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üstüne

Olga Tokarczuk

Olga Tokarczuk, 2018 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi. Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üstüne, uzak bir Polonya köyünde avcıların esrarengiz ölümlerini astrolojiye meraklı yaşlı bir kadının gözünden anlatan roman. 304 sayfa.

Devamını oku

İki okurun rafında. Timaş Yayınları baskısı.

Kime: Bir polisiyeyi ve tuhaf bir kadın sesini birleştirmek isteyenlere

Okurken: Başta bir cinayet romanı gibi okuyun; arka planı yavaş yavaş açılır.

Sonra: Aynı yazarın başka bir kitabı için Son Hikayeler'e bakın.

Dua Lipa, Buket Uzuner

11. Yalın Tutku

Annie Ernaux · 1992

Annie Ernaux, 2022 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi. Yalın Tutku, 1992 tarihli; evli bir adama duyduğu tutkuyu yalın bir dille anlatan kısa bir anlatı.

Devamını oku

Üç okurun rafında. Yaşar Avunç çevirisiyle Can Yayınları'ndan çıkıyor. Yazarın yöntemini tanımak için en kısa yol.

Kime: Kısa ve çıplak bir anlatı arayanlara

Okurken: Bir oturuşta okunur; kısalığı kitabın gücü.

Sonra: Yazarın kendi hayatına döndüğü geniş bir kitap için Seneler'e geçin.

Olivia Rodrigo, Taro Emir Tekin

12. Veda Etmiyorum

Han Kang · 2021

Han Kang, 2024 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi. Veda Etmiyorum, 2021 tarihli; Güney Kore'nin bugünü ile Jeju adasındaki katliamın acı hafızasını iki kadının dostluğu üzerinden buluşturan, Prix Médicis ödüllü bir roman.

Devamını oku

Beş okurun rafında. Göksel Türközü çevirisiyle Aprıl Yayıncılık'tan çıkıyor.

Kime: Hafıza ve travma üzerine yoğun ama şiirsel bir roman arayanlara

Okurken: Konu ağır; kitabı yavaş ve ara vererek okuyun.

Sonra: Aynı yazarın başka bir romanı için Vejetaryen'e bakın.

Fatih Altaylı, Eylül Görmüş ve 2 okur daha

Okuma yolu

İlk kez bir Nobel'li yazar okuyacaksanız: Yaşlı Adam ve Deniz ya da Yabancı. İkisi de kısa, ikisi de bir iki akşamda biter. Hangisini seçeceğiniz ruh hâlinize bağlı: sakin bir hikâye için Hemingway, daha sorgulayan bir ses için Camus.

Biraz iç yolculuk arıyorsanız Siddhartha. Yüz elli iki sayfa, ve bu listedeki en çok okurlu kitap. Bir hafta sonunda bitirilebilir; bitirdiğinizde hâlâ düşünüyor olursunuz.

Devamını oku

Türkçe okumak isterseniz Masumiyet Müzesi. Nobel'li bir yazarın kendi dilimizde yazdığı bir aşk romanı; yani çevirinin aracılığı olmadan en doğrudan sesi duyacağınız kitap.

Büyük ve sarsıcı bir kitaba hazırsanız Yüzyıllık Yalnızlık ya da Körlük. Yüzyıllık Yalnızlık daha sıcak, Körlük daha karanlık. Birini bitirdikten sonra bir ay ara verin; diğerini sonra deneyin.

Güncel kalmak isteyenler için: Veda Etmiyorum, Yalın Tutku ya da Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üstüne. Üçü de Türkçede yeni çevirilerle okunuyor ve üç ayrı sesin üç ayrı tonu.

Baskılara gelince: on iki kitabın altısı Can Yayınları'ndan çıkıyor (Siddhartha, Yabancı, Yüzyıllık Yalnızlık, Körlük, Utanç ve Yalın Tutku). İkisi Yapı Kredi Yayınları'ndan (Masumiyet Müzesi ve Günden Kalanlar); Fareler ve İnsanlar İletişim'den, Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üstüne Timaş'tan, Veda Etmiyorum Aprıl'dan okunuyor. Çeviri, Nobel'li yazarların kitaplarında özellikle önemli: Hesse'nin Şipal çevirisi, Camus'nün Ayça Sezen çevirisi, Márquez'in Seçkin Selvi çevirisi her biri kendi kitabının tonunu taşıyor. Baskı seçerken çevirmen adına bakmak, ilk beş dakikayı belirler.

Hangi kitabı ne zaman okuyayım diyenlere: kısa kitapları (Yaşlı Adam ve Deniz, Yabancı, Yalın Tutku, Siddhartha) iş yoğunluğunun arttığı haftalara bırakın. Uzun olanları (Yüzyıllık Yalnızlık, Masumiyet Müzesi) tatile ya da ilk sakin aya saklayın. Orta boy kitaplar (Körlük, Utanç, Günden Kalanlar) bunların arasındaki boşluğu doldurur. Böyle bir sıra, aynı anda üç kalın kitabın altında ezilmenizi önler.

Kısa bir kış planı: ekimde Camus, kasımda Hesse, aralıkta Márquez. Üç ayda üç kıta, üç kitap. Bu, listedeki tüm kitapları okumaktan daha anlamlı bir yoldur.

21 Ekim 2026

Devamı

Tümü