Bu kitabı sevenlerin aradığı şey, genellikle ‘tarihî roman’ ile ‘fantastik roman’ arasında bir yerdir: gerçek bir dönemin dokusunu taşıyan ama gerçekliğin kurallarını esneten, anlatıcı sesi güçlü, mizahı ve ironisi bol kitaplar. Bu aramanın çevresinde üç kapı var. Biri, aynı yazarın ve Türk edebiyatının benzer yöndeki romanları. İkincisi, Doğu–Batı sınırında geçen tarihî kurgular. Üçüncüsü ise dünya edebiyatından gelen, gerçeküstü ile ciddiyeti karıştıran büyük anlatılar.
Anar'ın dilini anlatmak gerekirse: kitapta sık sık eski sözcükler, uzun yan cümleler ve alaycı bir çekingenlik görürsünüz. Anlatıcı bir şey söylerken hemen ardından onu inceltir, biraz alaya alır, sonra yine ciddiye alır. Bu üslup, okurda ‘ben bunu bir masal olarak mı yoksa bir tarih olarak mı okuyorum?’ sorusunu sürekli canlı tutar. Kitabı sevenler çoğunlukla bu bilinçli belirsizliği sever; aradıkları da başka kitaplarda aynı belirsizliği bulmaktır. Aşağıdaki seçkide bu belirsizliği taşıyan romanları öne aldık.
Puslu Kıtalar Atlası da sitenin en çok okurlu Türk romanlarından biri.
Kitabın bir başka cazibesi, bilgiyle oynamasıdır. Puslu Kıtalar Atlası, bilim, simya, mekanik ve din arasında geçiş yapan bir evrende geçer; okur her bölümde yeni bir uğraşı, yeni bir icadı, yeni bir tutkuyu tanır. Bu, bir bilgi kitabı okuyormuş hissi verir ama kurgunun içindeki bilgi çoğu zaman şaşırtıcı biçimde oyunludur. Bu yüzden listeye bilgiyi ve hayali iç içe geçiren romanları özellikle koyduk: Görünmez Kentler, Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu ve Usta ile Margarita bu türün sevilen örnekleridir.
Bir not: listedeki kitapların bir kısmı dil bakımından zor, bir kısmı kurgu bakımından kafa karıştırıcıdır. Hepsinde ortak olan şey, okurdan açık bir zihin ve biraz sabır istemeleridir. Bir sayfada kaybolmak bu türde kusur değil, deneyimin bir parçasıdır.
Listeyi okurken şunu da gözetin: bu türün kitapları çoğunlukla ikinci okumada açılır. İlk okumada olay örgüsünü ve dili çözmeye çalışırsınız; ikinci okumada ise asıl keyif, ince şakaların, gizli göndermelerin ve cümle oyunlarının fark edilmesinden gelir. Bir kitabı ilk seferde tam anlamadıysanız bu bir eksiklik değil, kitabın doğasıdır.
Kimler için: İhsan Oktay Anar'ın romanını bitirip tarih, masal ve gerçeküstünü birleştiren başka romanlar arayan okurlar