İçeriğe atla

Menü

Rafım

okai

Rafına kitap ekle

Puslu Kıtalar Atlası

Roman · 12 dk · 9 kitap

Puslu Kıtalar Atlası gibi kitaplar: 9 roman

Puslu Kıtalar Atlası'nı sevenlere 9 kitap: Usta ile Margarita'dan Görünmez Kentler'e, Benim Adım Kırmızı'dan Koku'ya; nereden başlanır, kimler okudu.

0/9 kitabı okudun%0

Puslu Kıtalar Atlası'nın ilk sayfalarında okur bir şeyi hemen fark eder: bu romanın dili başka. İhsan Oktay Anar, 1995'te yayımlanan ilk romanında eski bir Osmanlı anlatıcısının ağzından konuşur; cümleleri uzun, süslü, mizahlı ve bilerek biraz eskidir. Dünya, bir yandan gerçek bir Osmanlı İstanbul'u, bir yandan simya, kehanet ve tuhaf aygıtlarla dolu bir masal evrenidir. Kitabın İletişim Yayınları'ndan çıkan baskılarının sayısı, romanın Türkiye'de ne kadar sevildiğini gösterir.

Devamını oku

Bu kitabı sevenlerin aradığı şey, genellikle ‘tarihî roman’ ile ‘fantastik roman’ arasında bir yerdir: gerçek bir dönemin dokusunu taşıyan ama gerçekliğin kurallarını esneten, anlatıcı sesi güçlü, mizahı ve ironisi bol kitaplar. Bu aramanın çevresinde üç kapı var. Biri, aynı yazarın ve Türk edebiyatının benzer yöndeki romanları. İkincisi, Doğu–Batı sınırında geçen tarihî kurgular. Üçüncüsü ise dünya edebiyatından gelen, gerçeküstü ile ciddiyeti karıştıran büyük anlatılar.

Anar'ın dilini anlatmak gerekirse: kitapta sık sık eski sözcükler, uzun yan cümleler ve alaycı bir çekingenlik görürsünüz. Anlatıcı bir şey söylerken hemen ardından onu inceltir, biraz alaya alır, sonra yine ciddiye alır. Bu üslup, okurda ‘ben bunu bir masal olarak mı yoksa bir tarih olarak mı okuyorum?’ sorusunu sürekli canlı tutar. Kitabı sevenler çoğunlukla bu bilinçli belirsizliği sever; aradıkları da başka kitaplarda aynı belirsizliği bulmaktır. Aşağıdaki seçkide bu belirsizliği taşıyan romanları öne aldık.

Puslu Kıtalar Atlası da sitenin en çok okurlu Türk romanlarından biri.

Kitabın bir başka cazibesi, bilgiyle oynamasıdır. Puslu Kıtalar Atlası, bilim, simya, mekanik ve din arasında geçiş yapan bir evrende geçer; okur her bölümde yeni bir uğraşı, yeni bir icadı, yeni bir tutkuyu tanır. Bu, bir bilgi kitabı okuyormuş hissi verir ama kurgunun içindeki bilgi çoğu zaman şaşırtıcı biçimde oyunludur. Bu yüzden listeye bilgiyi ve hayali iç içe geçiren romanları özellikle koyduk: Görünmez Kentler, Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu ve Usta ile Margarita bu türün sevilen örnekleridir.

Bir not: listedeki kitapların bir kısmı dil bakımından zor, bir kısmı kurgu bakımından kafa karıştırıcıdır. Hepsinde ortak olan şey, okurdan açık bir zihin ve biraz sabır istemeleridir. Bir sayfada kaybolmak bu türde kusur değil, deneyimin bir parçasıdır.

Listeyi okurken şunu da gözetin: bu türün kitapları çoğunlukla ikinci okumada açılır. İlk okumada olay örgüsünü ve dili çözmeye çalışırsınız; ikinci okumada ise asıl keyif, ince şakaların, gizli göndermelerin ve cümle oyunlarının fark edilmesinden gelir. Bir kitabı ilk seferde tam anlamadıysanız bu bir eksiklik değil, kitabın doğasıdır.

Kimler için: İhsan Oktay Anar'ın romanını bitirip tarih, masal ve gerçeküstünü birleştiren başka romanlar arayan okurlar

Kısa cevap

1. Grup: Türk edebiyatında hayal ve gerçeğin sınırı

Puslu Kıtalar Atlası'nın en yakın akrabaları: Türk edebiyatının tarih, tasavvuf ve fantastik arasında dolaşan romanları.

1. Yedinci Gün

İhsan Oktay Anar

İhsan Oktay Anar'ın sıradan insanların sıra dışı hikâyelerini düşle gerçek arasında anlattığı romanı. Aynı yazarın aynı oyuncu dili, aynı ironisi ve aynı gerçeküstü evreniyle yazılmıştır; Puslu Kıtalar Atlası'nı sevenler için en doğal ikinci durak.

Devamını oku

Anlatıcı sesi tanıdık, ama kurgu bu kez farklı bir mekânda ve farklı karakterlerle kurulmuş. İkisini art arda okumak, yazarın üslubunu daha iyi tanımayı sağlar.

Kime: Anar'ın dünyasında kalmak isteyenlere

Okurken: 240 sayfa; dil biraz eskidir, ilk sayfalarda alışmak için yavaş okuyun.

Sonra: Tasavvufi bir arayışı rüya diliyle anlatan A'mak-ı Hayal'e geçin.

İlber Ortaylı, Filiz Akın ve 2 okur daha

2. A’mak-ı Hayal

Filibeli Ahmed Hilmi

Filibeli Ahmed Hilmi'nin tasavvufi bir arayışı rüya ve hayal sahneleriyle anlattığı romanı. Puslu Kıtalar Atlası'nın hayal ile gerçeğin karıştığı atmosferinin erken dönem bir Türk örneği sayılabilir.

Devamını oku

Dili eskidir ve kurgusu modern romandan farklıdır, ama bir rüyanın içinde başka rüyalar görme hissi sizi çekecektir.

Kime: Türk edebiyatının farklı köşelerini keşfetmek isteyenlere

Okurken: Dil eski; dipnotlu bir baskı ve sabır gerekiyor.

Sonra: Aynı çağrışımı büyük bir dünya klasiğinde görmek için Usta ile Margarita'ya geçin.

Barış Özcan, Hakan Günday ve 2 okur daha

3. Bir Deliler Evinin Yalan Yanlış Anlatılan Kısa Tarihi

Ayfer Tunç · 2009

Ayfer Tunç'un, bir akıl hastanesini merkez alarak 20. yüzyıl Türkiye'sinin toplumsal ve siyasal dönüşümlerini bireylerin yaşam öyküleri üzerinden anlattığı romanı. Puslu Kıtalar Atlası'nın tarihî masal evreninden çok farklı bir yerden gelir, ama ortak noktaları var: tarih, bireylerin kafasında ve çarpıtılmış hikâyelerde yaşar.

Devamını oku

Başlıktaki ‘yalan yanlış anlatılan’ ifadesi, Anar'ın oyuncu anlatıcılığıyla örtüşür.

Kime: Tarihi bireylerin hikâyesi üzerinden okumak isteyenlere

Okurken: 492 sayfa; çok katmanlı. Karakterlerin ilişkilerini takip etmek için baştan yavaş ilerleyin.

Sonra: Osmanlı İstanbul'unda geçen bir cinayet ve sanat romanı için Benim Adım Kırmızı'ya geçin.

M. Serdar Kuzuloğlu, Mahir Ünsal Eriş ve 2 okur daha

2. Grup: Tarih, kurmaca ve çok sesli anlatı

Gerçek bir dönemi, çok sesli ve oyuncu bir anlatıyla yeniden kuran romanlar.

4. Benim Adım Kırmızı

Orhan Pamuk · 1998

Orhan Pamuk'un 1998 tarihli romanı, 16. yüzyılda Sultan III. Murad döneminde çalışan bir grup nakkaşın ağzından anlatılan birbiriyle bağlantılı hikâyelerden oluşur. Kitapta ölü bir nakkaş, bir ağaç, bir köpek ve rengin kendisi de konuşur.

Devamını oku

Bu çok sesli, oyuncu tarihî anlatı, Puslu Kıtalar Atlası'nın dünyasını seven okura çok yakın gelir. Pamuk'un dili Anar'ınki kadar süslü değildir, ama ikisi de Osmanlı geçmişini bir masal gibi anlatma cesaretine sahiptir.

Kime: Osmanlı tarihini sanat ve gizem üzerinden okumak isteyenlere

Okurken: 552 sayfa; birçok anlatıcı ve bölüm başlığı farklı seslerle başlıyor. İlk bölümleri yavaş okuyun.

Sonra: Doğu–Batı sorusunu farklı bir yerden, Güney Avrupa'dan sormak için Görünmez Kentler'e geçin.

Berna Laçin, Christopher Hitchens ve 1 okur daha

5. Görünmez Kentler

Italo Calvino · 1972

Italo Calvino'nun Marco Polo ile Kubilay Han'ın satranç oyunları sırasındaki sohbetlerini anlatan kitabı, hayali kentlerin tek tek betimlenmesinden oluşur. Puslu Kıtalar Atlası'nın adı bir harita metaforu taşır; Görünmez Kentler ise bütün bir kitabı haritalardan ve kentlerden kurar.

Devamını oku

İkisi de coğrafyayı hayalin bir aracı olarak kullanır. Calvino'nun dili daha sade, ama düşünsel yoğunluğu çok yüksektir.

Kime: Hayalî coğrafyaları ve şiirsel anlatıyı sevenlere

Okurken: 204 sayfa; her kent kısa bir bölümdür, bir akşam birkaç kent okumak yeterli.

Sonra: Calvino'nun daha oyuncu bir romanına, Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu'ya geçin.

Orhan Pamuk, Sercan Baylan ve 2 okur daha

6. Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu

Italo Calvino · 1979

Italo Calvino'nun okura seslenerek başlayan ve on ayrı romanın başlangıcını iç içe geçiren deneysel romanı. Puslu Kıtalar Atlası'nın oyunbaz anlatıcı sesini seven okur, burada anlatının kendisiyle oynanan bir oyun bulur.

Devamını oku

Kitap, okurun kendisini karakter yapar. Kurgunun kuralları sürekli bozulur ve yeniden kurulur; bu kafa karışıklığı bir eğlence olarak okunmalı.

Kime: Anlatıyla oynayan, oyuncu bir roman arayanlara

Okurken: 252 sayfa; kafa karışıklığı bilinçli. Her yeni başlangıcı ayrı bir kısa hikâye gibi okuyun.

Sonra: Çok daha karanlık ve gotik bir roman için Koku'ya geçin.

Orhan Pamuk, Pınar Sabancı ve 1 okur daha

3. Grup: Dünya edebiyatından fantastik ve gerçeküstü klasikler

Gerçekliğin kurallarını bükerek insanı anlatan üç büyük roman.

7. Usta ile Margarita

Mihail Bulgakov · 1967

Mihail Bulgakov'un 1928 ile 1940 arasında yazdığı roman, Moskova'ya gelen şeytanın ve maiyetinin yarattığı kaosu, bir yazar ile sevgilisi Margarita'nın hikâyesiyle iç içe anlatır. Puslu Kıtalar Atlası gibi, fantastik bir evren içinde ciddi bir toplumsal hiciv yapar.

Devamını oku

İncil dönemine uzanan paralel bir anlatı da bulunur. Dünya edebiyatında hayal ile gerçeğin en başarılı birleşimlerinden biri sayılır.

Kime: Fantastik ile hicvi birleştiren büyük bir klasik arayanlara

Okurken: 520 sayfa; iki anlatı çizgisi vardır, birini bitirdikten sonra diğerine dönmek kafa karışıklığını azaltır.

Sonra: Duyguların romanı olan Koku'ya geçin.

Orhan Pamuk, Peter Thiel ve 5 okur daha

8. Koku

Patrick Süskind

Patrick Süskind'in 18. yüzyıl Fransa'sında geçen, olağanüstü bir koku alma duyusuna sahip bir genç adamın hikâyesini anlatan romanı. Puslu Kıtalar Atlası gibi, tarihsel bir dönemin dokusunu bir hayal oyununa dönüştürür.

Devamını oku

Dil daha sade ve daha karanlıktır. Kitap bir katilin hikâyesi olduğu için rahatsız edici ayrıntılar içerir.

Kime: Tarihî dokulu, gerilimli ve gerçeküstü bir roman arayanlara

Okurken: Akıcı ve sürükleyici; ilk bölümlerin koku tasvirleri çok yoğun, ama sonrası hızlanır.

Sonra: Çok daha sessiz ve metaforik bir kitaba, Tatar Çölü'ne geçin.

İbrahim Selim, Pınar Sabancı ve 1 okur daha

9. Tatar Çölü

Dino Buzzati · 1940

Dino Buzzati'nin 1940'ta yayımlanan romanı, genç bir subayın uzak bir sınır kalesine atanmasını ve orada beklemekle geçen yıllarını anlatır. Puslu Kıtalar Atlası'nın masalsı ve zamansız dünyasını seven okur, burada bir bekleyişin alegorisini bulur.

Devamını oku

Kitap, sessiz bir gerilim ve bir ömrün kayıp gidişi üzerine kuruludur. Roman kısa ama etkisi derin.

Kime: Alegorik ve sessiz bir roman arayanlara

Okurken: Akıcı, sakin; ilerledikçe kitabın ağırlığı hissedilir.

Sonra: Puslu Kıtalar Atlası'na dönün; bu kez zamanın ve bekleyişin rolünü fark edeceksiniz.

Eylül Görmüş, Mahfi Eğilmez ve 1 okur daha

Okuma yolu

Puslu Kıtalar Atlası'ndan sonra en doğal geçiş aynı yazarın Yedinci Gün'üdür. Anlatıcının sesine alıştığınız için dilde zorluk çekmezsiniz ve yazarın dünyasını bir kitap daha derinleştirebilirsiniz.

Bu listeyi bir sıraya dizmek isterseniz şöyle düşünebilirsiniz: önce aynı yazarın Yedinci Gün'ü, çünkü dil size tanıdık. Ardından Benim Adım Kırmızı, çünkü aynı tarihî evreni farklı bir yazarın gözünden gösteriyor. Sonra Usta ile Margarita, çünkü fantastik ile hicvin en büyük örneği. Son olarak Calvino'nun iki kitabı, çünkü anlatıyla oynamanın en akıllı biçimi. Koku, Tatar Çölü, A'mak-ı Hayal ve Ayfer Tunç'un romanı ise ruh halinize göre araya girer.

Devamını oku

Eğer listeden yalnızca iki kitap seçecekseniz, birini Türk edebiyatından, birini dünya edebiyatından seçmenizi öneririz: Benim Adım Kırmızı ve Usta ile Margarita. İkisi de Puslu Kıtalar Atlası'nın temel çekiciliğini, yani tarihi ve hayali iç içe geçirmeyi, çok farklı yerlerde ve çok farklı tonlarda gösterir. Biri Osmanlı sanat dünyasında bir cinayet çevresinde, öteki Sovyet Moskova'sında şeytanın ziyareti etrafında döner; ikisi de gerçeklik hakkında bildiklerinizi sorgulatır.

Türk edebiyatı içinde kalmak isterseniz Benim Adım Kırmızı iyi bir sonraki adımdır. Daha uzun ve daha çok sesli, ama aynı tarih ve masal duygusunu taşır. A'mak-ı Hayal ve Bir Deliler Evinin Yalan Yanlış Anlatılan Kısa Tarihi ise farklı, daha özel okurlar için.

Dünya edebiyatına açılmak istiyorsanız Usta ile Margarita listenin en büyük kitabıdır. Calvino'nun iki kitabı ise gerçeküstü edebiyata daha oyuncu bir kapıdan bakar. Görünmez Kentler'i küçük küçük, Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu'yu ise ardı ardına okumak daha iyi sonuç verir.

Daha karanlık okumalar için Koku ve Tatar Çölü uygun. Biri tarihî bir gerilim, öteki sessiz bir alegori; ikisi de Puslu Kıtalar Atlası'nın masal evrenini farklı tonlarda sürdürür.

Dil açısından rahat bir geçiş arıyorsanız Koku ve Tatar Çölü en sade anlatımlı kitaplardır. En zorlayıcı dil ise A'mak-ı Hayal'dedir.

Bir not: bu kitapların birçoğunda olay örgüsünden çok anlatı biçimi önemlidir. Bir kitabı sevmediyseniz çoğunlukla dil ya da biçim size uymamış demektir; başka bir yazara geçmekten çekinmeyin.

Son olarak şunu da ekleyelim: bu tür romanlar sesli okunduğunda ya da kısa bölümler hâlinde yavaş yavaş okunduğunda çok daha iyi açılır. Anar'ın uzun cümleleri, Pamuk'un çok sesli anlatısı, Calvino'nun kısa kent betimlemeleri, hepsi acele edilen bir okumada değerini kaybeder. Bir kitabı bir haftada değil, iki üç haftada okumak, bu listedeki kitapların hepsine uyar.

28 Ekim 2026

Devamı

Tümü