Bu listede on iki tarihî roman var ve dört döneme ayrıldı. Orta Çağ'da Ömer Hayyam'ın Semerkant'ı, bir İngiliz katedralinin inşası ve Osmanlı'nın doğduğu Söğüt. Rönesans ve erken modern çağda Gırnata'dan Roma'ya bir gezgin, Shakespeare'in ailesi ve İstanbul'un nakkaşları. On dokuzuncu yüzyılda bir intikam, bir iç savaş ve köleliğin gölgesi. Yirminci yüzyılda ise Kuva-yi Milliye, Moskova'da bir otel ve bir fabrika sahibinin listesi.
Listeyi kurarken coğrafyayı da dengelemeye çalıştık: üç Türk romanı, Orta Asya ve Akdeniz'den ikisi, Avrupa'dan beşi, Amerika'dan ikisi. Okurların rafındaki karşılık da güçlü. Amin Maalouf'un Semerkant'ı altı ünlünün kitaplığında; Kemal Tahir'in Devlet Ana'sı ve Yorgun Savaşçı'sı, Hamnet ve Sevilen dörder okurda. Benim Adım Kırmızı ve Moskova'da Bir Beyefendi üçer okurun rafında.
Tarihî roman okurken akılda tutulacak bir şey var: roman tarih değildir. Yazarlar boşlukları hayal güçleriyle doldurur, bazen olayları sıkıştırır, bazen kişileri birleştirir. Bu kitapları okurken merak ettiğiniz bir olayı ya da kişiyi ayrıca araştırmak, okumanın en keyifli yan ürünü. Birçok okur, bir tarihî romandan sonra o dönemin tarih kitaplarına yönelir.
Bir de okuma hızı meselesi var. Tarihî romanlar genellikle kalındır, çünkü bir dünyayı kurmak zaman ister. Bu yüzden ilk elli sayfada sabırlı olun: isimler, yerler ve unvanlar başta karışık gelir, sonra kendiliğinden yerine oturur. Pek çok okur bu türü ilk denemede bırakır, ikinci denemede tutkunu olur. Elinizin altında bir harita ve küçük bir not defteri bulundurmak, bu ilk eşiği aşmanın en kolay yolu. Bazı kitapların başında ya da sonunda zaman çizelgeleri, soy ağaçları ve haritalar var; onları atlamayın.
Nereden başlamalı? Türkçe başlamak isteyenlere Yorgun Savaşçı, dünyaya açılmak isteyenlere Semerkant. İkisi de sürükleyici, ikisi de okuru ilk bölümden yakalıyor.
Kimler için: Tarihi ders kitabından değil hikâyeden öğrenmek isteyenler, uzun ve sürükleyici roman arayanlar, Osmanlı'dan Orta Çağ'a geçmişe meraklı olanlar