İçeriğe atla

Menü

Rafım

okai

Rafına kitap ekle

On İkiye Bir Var

Türk edebiyatı · 11 dk · 15 kitap

Türk edebiyatından 15 öykü kitabı ve kısa roman

Sait Faik'ten Oğuz Atay'a, Tanpınar'dan Şule Gürbüz'e Türk edebiyatından 15 öykü kitabı ve kısa roman: hangisi kime göre, hangi sırayla okunur.

0/15 kitabı okudun%0

Türk edebiyatı denince akla önce büyük romanlar gelir: Saatleri Ayarlama Enstitüsü, İnce Memed, Tutunamayanlar. Oysa bu edebiyatın en parlak sayfalarının bir kısmı kısa metinlerde yazıldı. Sait Faik'in bir ada sabahı, Haldun Taner'in bir İstanbul kahvesi, Oğuz Atay'ın beyaz mantolu adamı. Birkaç sayfada bir hayatı, bir şehri, bir dönemi anlatan öyküler; yüz sayfada insanın içini boşaltan kısa romanlar.

Devamını oku

Bu listede on beş kitap var: yedi öykü kitabı ve sekiz kısa roman. Dört gruba ayırdık. İlk grup öykünün ustaları: Sait Faik, Sabahattin Ali ve Haldun Taner. İkinci grup modern öykünün yenilikçileri: Oğuz Atay, Bilge Karasu, Ferit Edgü ve Rasim Özdenören. Üçüncü grup kısa romanın klasikleri: Hüseyin Rahmi Gürpınar, Memduh Şevket Esendal ve Tanpınar. Dördüncü grup ise yakın dönemin güçlü kısa romanları: Tezer Özlü, Pınar Kür, Şule Gürbüz, Murat Gülsoy ve Orhan Pamuk.

Büyük romanları 'Türk edebiyatından 20 roman' yazısında topladık; bu liste onun yanına konacak ince kitaplardan oluşuyor. Neredeyse hepsi iki yüz sayfanın altında; bazıları yüzün bile altında. Tezer Özlü'nün Çocukluğun Soğuk Geceleri altmış beş sayfa, Haldun Taner'in On İkiye Bir Var'ı seksen sekiz, Şule Gürbüz'ün Kambur'u doksan iki. Bir akşamda başlayıp bitirebileceğiniz, ama yıllarca aklınızda kalacak kitaplar.

Bu kitapların okur karşılığı da az değil. Oğuz Atay'ın Korkuyu Beklerken'i ve Şule Gürbüz'ün Kambur'u üçer ünlünün rafında; Tanpınar'ın Mahur Beste'si, Bilge Karasu'nun Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı, Ferit Edgü'nün Yolun Gittiği Yer'i, Tezer Özlü ve Pınar Kür ikişer okurda. Öykü, yazarların ve yazmayı sevenlerin özellikle sevdiği bir tür; bu rafların sahipleri arasında da yazarlar ve sanatçılar çok.

Öykü okumanın bir püf noktası var: art arda okumayın. Bir öyküyü bitirdikten sonra kitabı kapatın, biraz bekleyin. Romanın aksine öykü, asıl etkisini bittikten sonra gösterir. Her akşam bir öykü, bir öykü kitabını bir aya yayar ve her birinin tadını ayrı ayrı çıkarmanızı sağlar.

Nereden başlamalı? Hiç öykü okumadıysanız Sait Faik'in Son Kuşlar'ı ya da Sabahattin Ali'nin Yeni Dünya'sı. Kısa roman için Tanpınar'ın Mahur Beste'si ya da Şule Gürbüz'ün Kambur'u.

Kimler için: Türk edebiyatını kalın romanlardan önce kısa metinlerle tanımak isteyenler, öyküyü seven ya da yeniden keşfetmek isteyenler, bir akşamda bitecek iyi bir kitap arayanlar

Kısa cevap

1. Grup: Öykünün ustaları (Sait Faik, Sabahattin Ali, Haldun Taner)

Bu üç yazar Türk öyküsünün temelini attı. Üçü de sıradan insanı, balıkçıyı, işçiyi, memuru, mahalle kahvesindeki adamı edebiyatın merkezine koydu. Dilleri sade, gözleri keskin; ve üçü de bugün hâlâ taze okunuyor.

1. Son Kuşlar

Sait Faik Abasıyanık · 1952

Sait Faik Abasıyanık'ın 1952'de yayımlanan öykü kitabı. Aynı yıl çıkan Havuz Başı'ndan farklı olarak dönemin gündelik hayatına çok yakın öyküler içeriyor: Burgazada'nın balıkçıları, kaybolan kuşlar, İstanbul'un kenar mahalleleri.

Devamını oku

Yapı Kredi Yayınları'ndan çıkıyor. Sait Faik'in insan sevgisi ve doğaya duyduğu özlem her sayfada; Türkiye'nin köklü öykü ödüllerinden birinin onun adını taşıması tesadüf değil.

Kime: Türk öyküsüne en saf hâliyle başlamak isteyenlere, denizi ve adaları sevenlere

Okurken: Kitaba adını veren öyküyü en sona bırakın; kitabın bütün hüznü orada toplanıyor.

Sonra: Bir başka büyük öykücü, Sabahattin Ali'nin Yeni Dünya'sına geçin.

Harun Çelik

2. Yeni Dünya

Sabahattin Ali · 1966

Sabahattin Ali'nin 1943 tarihli öykü kitabı, yazarın 1936 ile 1942 arasında gazete ve dergilerde yayımlanmış on üç öyküsünü topluyor. Kürk Mantolu Madonna'nın yazarını öykücü olarak tanımak için en iyi kapı: Anadolu kasabaları, haksızlığa uğrayan insanlar, sert bir toplumsal bakış ve derin bir şefkat. 160 sayfa; Can Yayınları'ndan çıkıyor.

Devamını oku

Yazarın öykü alanında ulaştığı olgunluğun göstergesi sayılıyor.

Kime: Sabahattin Ali'nin romanlarını sevip öykülerine hiç bakmamış olanlara

Okurken: Öykülerdeki taşra hayatına ve küçük haksızlıklara dikkat edin; Sabahattin Ali'nin öfkesi sessizce akıyor.

Sonra: İstanbul'un mizahi yüzü için Haldun Taner'in On İkiye Bir Var'ı.

Doğan Cüceloğlu

3. On İkiye Bir Var

Haldun Taner

Haldun Taner'in 1954 tarihli öykü kitabı, ilk Sait Faik Hikâye Armağanı'nı kazandı. İstanbul insanını ince bir mizah ve keskin bir gözlemle anlatan öyküler: kahvehaneler, apartman komşuları, küçük hesaplar ve büyük hayaller.

Devamını oku

Yalnızca 88 sayfa; Yapı Kredi Yayınları'ndan çıkıyor. Taner'in tiyatro yazarı kimliği diyaloglarında hissediliyor; okurken bir sahneyi izliyormuş gibi olursunuz.

Kime: Gülümseyerek okumak isteyenlere, İstanbul hikâyelerini sevenlere

Okurken: Diyalogları sesli okuyun; Taner'in Türkçesi kulakla daha da güzel.

Sonra: Modern öyküye, Oğuz Atay'ın Korkuyu Beklerken'ine geçin.

Doğan Cüceloğlu

2. Grup: Modern öykünün yenilikçileri (Atay, Karasu, Edgü, Özdenören)

Bu dört yazar öyküyü içeriden değiştirdi. Biri bilinç akışıyla, biri alegoriyle, biri en az sözcükle, biri taşra ile kent arasında kalan insanın iç sesiyle. Birbirinden çok farklı dört ses; ama hepsi öykünün yalnızca 'olay anlatmak' olmadığını gösteriyor.

4. Korkuyu Beklerken

Oğuz Atay · 1975

Oğuz Atay'ın 1975'te yayımlanan tek öykü kitabı. Kitaba adını veren 'Korkuyu Beklerken' ve 'Beyaz Mantolu Adam' öyküleri, Atay'ın Tutunamayanlar'daki yalnız, kendini anlatamayan, toplumla uyuşamayan insanlarını kısa formda anlatıyor.

Devamını oku

İletişim Yayınları'ndan çıkıyor; üç ünlünün rafında, bu listenin en çok okunanlarından. Tutunamayanlar'ın kalınlığından çekinenler için Atay'a girişin en iyi yolu.

Kime: Oğuz Atay'a başlamak isteyenlere, yalnızlık ve yabancılaşma üzerine kısa metinler arayanlara

Okurken: Beyaz Mantolu Adam'ı iki kez okuyun; ikinci okumada bambaşka bir öykü çıkıyor.

Sonra: Bir başka büyük yenilikçi, Bilge Karasu'ya geçin.

Selçuk Altun, Ali Gözüşirin ve 1 okur daha

5. Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı

Bilge Karasu · 1970

Bilge Karasu'nun 1970'te yayımlanan kitabı, 1971'de Sait Faik Hikâye Armağanı'nı kazandı. Tarihsel göndermelerle, bireysel sorgulamalarla ve alegoriyle kurulmuş, yoğun ve katmanlı metinler.

Devamını oku

Karasu'nun dili şiir kadar özenli; her cümle ağır ağır okunmak istiyor. 138 sayfa; Metis Yayınları'ndan çıkıyor. İki ünlünün rafında. Türk düzyazısının en incelikli örneklerinden.

Kime: Zorlayıcı ve ödüllendiren bir okuma arayanlara, dilin kendisini sevenlere

Okurken: Hızlı okumayın; Karasu'da bir paragraf, başka bir yazarda bir bölüm kadar şey taşır.

Sonra: En az sözcükle en çok şeyi anlatan bir yazar için Ferit Edgü.

İoanna Kuçuradi, Oğuzhan Uğur

6. Yolun Gittiği Yer

Ferit Edgü

Ferit Edgü'nün kısa öykülerinden oluşan kitabı. Edgü, Türk edebiyatının en yalın cümlelerini kuran yazarlarından; az sözcükle çok şey anlatmayı bir üslup hâline getirdi.

Devamını oku

Kitaptaki metinler kısa, yoğun ve suskunlukla yüklü. Everest Yayınları'ndan çıkıyor; iki ünlünün rafında. Kısa metinleri, aforizmaları ve sessizliği sevenler için.

Kime: Kısa ve yoğun metinleri, şiire yakın düzyazıyı sevenlere

Okurken: Her öyküden sonra bir dakika durun; Edgü'nün metinleri beyaz sayfada da devam ediyor.

Sonra: Taşra ile kent arasında kalan insanın öyküleri için Gül Yetiştiren Adam.

Yekta Kopan, Raffi Portakal

7. Gül Yetiştiren Adam

Rasim Özdenören

Rasim Özdenören'in öykü kitabı, taşradan büyük kentlere uzanan hikâyelerde modernleşme ile kendi kimliği arasında sıkışan insanları anlatıyor. Özdenören, gündelik hayatın küçük anlarından büyük sorulara açılan, içe dönük ve dingin bir anlatımı benimsiyor. 144 sayfa; İz Yayıncılık'tan çıkıyor.

Devamını oku

Türk öyküsünün bu listede bambaşka bir rengini temsil ediyor.

Kime: Kimlik, gelenek ve değişim üzerine düşünen öyküler arayanlara

Okurken: Kahramanların iç seslerine dikkat edin; çatışma dışarıda değil, insanın içinde geçiyor.

Sonra: Kısa romanın klasiklerine, Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Mürebbiye'sine geçin.

Yusuf Kaplan

3. Grup: Kısa romanın klasikleri (Gürpınar, Esendal, Tanpınar)

Üç kısa roman, Türk romanının üç farklı dönemi. Osmanlı İstanbul'unda alafranga merakını tiye alan bir komedi, erken Cumhuriyet Ankara'sında bir apartman ve Tanzimat sonrası bir konakta yarım kalmış bir hayat. Üçü de bugün hâlâ şaşırtacak kadar canlı.

8. Mürebbiye

Hüseyin Rahmi Gürpınar · 2021

Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın kısa romanı. İstanbullu bir aile, çocuklarını alafranga yetiştirmek için Fransız bir mürebbiye tutar: Matmazel Anjel.

Devamını oku

Ama Anjel'in eğitimden başka niyetleri vardır ve konak kısa sürede bir komediye döner. 84 sayfa; İş Bankası Kültür Yayınları'ndan çıkıyor. Gürpınar'ın mizahı Batılılaşma merakına keskin bir ayna tutuyor; okurken hem gülüyor hem düşünüyorsunuz.

Kime: Eski İstanbul'u ve mizahı sevenlere, Türk romanının köklerini merak edenlere

Okurken: Sadeleştirilmiş baskıyı tercih edebilirsiniz; ama eski kelimeler mizahın tadını artırıyor.

Sonra: Erken Cumhuriyet'in bir apartmanına, Ayaşlı ile Kiracıları'na geçin.

Harun Çelik

9. Ayaşlı İle Kiracıları

Memduh Şevket Esendal · 1934

Memduh Şevket Esendal'ın kitap olarak yayımlanan ilk romanı; önce Vakit gazetesinde tefrika edildi, 1934'te kitap oldu. Yeni başkent Ankara'da bir apartman dairesinin odalarını kiraya veren Ayaşlı ve odalara gelip giden insanlar.

Devamını oku

Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki toplumsal değişim, bir dairenin içinden anlatılıyor. Kapı Yayınları'ndan çıkıyor; Türk edebiyatının en önemli yapıtlarından biri sayılıyor ve diziye de uyarlandı.

Kime: Erken Cumhuriyet dönemini gündelik hayat üzerinden okumak isteyenlere

Okurken: Kiracıları tek tek not edin; her biri dönemin başka bir yüzü.

Sonra: Tanpınar'ın yarım kalmış kısa romanı Mahur Beste'ye geçin.

Harun Çelik

10. Mahur Beste

Ahmet Hamdi Tanpınar · 1975

Ahmet Hamdi Tanpınar'ın kısa romanı, Tanzimat sonrası Osmanlı toplumunu Behçet Bey etrafında bir portreler dizisiyle anlatıyor. Tanpınar'ın sağlığında kitap olarak basılmadı; 1975'te kitaplaştı.

Devamını oku

Musiki, eski İstanbul, kayıp bir aşk ve bir dönemin çözülüşü. 148 sayfa; Yapı Kredi Yayınları'ndan çıkıyor. İki ünlünün rafında. Huzur'un kalınlığından çekinenler için Tanpınar'a en kısa giriş.

Kime: Tanpınar'a kısa bir kitapla başlamak isteyenlere, musikiyi sevenlere

Okurken: Okurken mahur makamında bir eser açın; kitabın havası musikiyle daha da derinleşiyor.

Sonra: Yakın dönemin kısa romanlarına, Tezer Özlü'ye geçin.

Atilla Dorsay, Beyhan Budak

4. Grup: Yakın dönemin kısa romanları (Özlü, Kür, Gürbüz, Gülsoy, Pamuk)

Son beş kitap 1979'dan 2016'ya uzanıyor. Bir otobiyografik iç ses, bir kadının ezilişi, on sekiz yaşında yazılmış bir ilk roman, zaman üzerine bir oyun ve bir baba-oğul miti. Hepsi kısa, hepsi yoğun; bazıları ağır konular taşıyor.

11. Çocukluğun Soğuk Geceleri

Tezer Özlü · 1980

Tezer Özlü'nün 1980 tarihli otobiyografik romanı. Çocukluk, gençlik ve psikiyatri kliniklerinde geçen yıllar, nefes almadan akan tek bir iç sesle anlatılıyor. 65 sayfa; Yapı Kredi Yayınları'ndan çıkıyor.

Devamını oku

İki ünlünün rafında. Türk edebiyatında kadın sesinin, bedenin ve deliliğin bu kadar açık yazıldığı ilk kitaplardan; kısa ama sarsıcı.

Kime: Yoğun, şiirsel ve kişisel metinleri sevenlere

Okurken: Tek oturuşta okuyun; paragraf aralarının azlığı bilinçli, metnin nefesini bölmeyin.

Sonra: Bir başka güçlü kadın hikâyesi için Asılacak Kadın.

Halil Ergün, Zeynep Tanbay

12. Asılacak Kadın

Pınar Kür · 1979

Pınar Kür'ün 1979 tarihli romanı. Hasta ruhlu bir adamla evlenmeye mecbur bırakılan Melek'in yaşam serüveni ve intihara sürüklenişi. 152 sayfa; Can Yayınları'ndan çıkıyor.

Devamını oku

İki ünlünün rafında. Sinemaya da uyarlandı. Toplumun bir kadına nasıl baktığını sert ve dürüst bir dille anlatan bir kitap; cinsel şiddet içeren sahneleri var, hassas okurlar bilsin.

Kime: Toplumsal meseleleri edebiyatla tartışmak isteyenlere

Okurken: Melek'in çevresindeki insanların ona nasıl baktığına dikkat edin; romanın asıl iddiası orada.

Sonra: On sekiz yaşında yazılmış bir ilk roman için Kambur.

Pınar Sabancı, Ayça Örer

13. Kambur

Şule Gürbüz

Şule Gürbüz'ün on sekiz yaşında yayımladığı ilk romanı. Kendine özgü ve derin bir dille insanın yalnızlığını ve kendisiyle hesaplaşmasını anlatıyor. 92 sayfa; İletişim Yayınları'ndan çıkıyor.

Devamını oku

Üç ünlünün rafında; bu listenin en çok okunanlarından. Gürbüz'ün cümleleri aforizma gibi; okurken altını çizmediğiniz satır kalmıyor.

Kime: Düşündüren, kısa ve özgün bir roman arayanlara

Okurken: Bir kalem alın; bu kitap altı çizilerek okunur.

Sonra: Zaman ve anlatma üzerine bir oyun için Sevgilinin Geciken Ölümü.

İlber Ortaylı, Hakan Günday ve 1 okur daha

14. Sevgilinin Geciken Ölümü

Murat Gülsoy

Murat Gülsoy'un 2005 tarihli romanı, zaman kavramı etrafında aşkı, ölümü ve anlatmanın kendisini sorguluyor. Bir hikâyenin nasıl anlatıldığını, anlatırken nasıl değiştiğini gösteren, okuru da oyunun içine çeken bir kurgu. 200 sayfa; Can Yayınları'ndan çıkıyor.

Devamını oku

Çağdaş Türk edebiyatında biçim denemelerini sevenler için iyi bir kapı.

Kime: Kurgu oyunlarını, postmodern anlatıyı sevenlere

Okurken: Anlatıcının size doğrudan seslendiği yerlerde durun; kitap sizinle konuşuyor.

Sonra: Listenin son kitabına, bir baba-oğul hikâyesine, Kırmızı Saçlı Kadın'a geçin.

Doğan Cüceloğlu

15. Kırmızı Saçlı Kadın

Orhan Pamuk · 2016

Orhan Pamuk'un 2016 tarihli kısa romanı. Babasız büyüyen genç Cem, bir yaz boyunca bir kuyu ustasının yanında çalışır; o yaz yaşananlar hayatının geri kalanını belirler.

Devamını oku

Roman, Oidipus ile Rüstem ve Sührab mitlerindeki baba-oğul ilişkisini İstanbul'un kenarında bir kuyunun başında yeniden kuruyor. 204 sayfa; Yapı Kredi Yayınları'ndan çıkıyor. Pamuk'un en kısa ve en akıcı romanlarından; yazara başlamak için iyi bir kapı.

Kime: Orhan Pamuk'a kısa bir romanla başlamak isteyenlere, mitlere ilgi duyanlara

Okurken: Kuyu kazma sahnelerini acele etmeden okuyun; romanın bütün sembolleri o kuyunun içinde.

Sonra: Listeyi bitirdiyseniz 'Türk edebiyatından 20 roman' yazısına geçip büyük romanlara uzanın.

Doğan Cüceloğlu

Okuma yolu

Hiç öykü okumadıysanız: Son Kuşlar, ardından On İkiye Bir Var. Biri denizin hüznünü, öbürü İstanbul'un mizahını taşıyor. İkisini bitirince Yeni Dünya ile Sabahattin Ali'nin öykücü yüzünü tanıyın.

Modern öyküye geçmek isteyenlere: Korkuyu Beklerken, ardından Yolun Gittiği Yer. Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı'nı en sona bırakın; en zorlayıcı ve en ödüllendiren kitap o.

Devamını oku

Tek oturuşta bitecek bir kitap arayanlara: Çocukluğun Soğuk Geceleri, Mürebbiye ve Kambur. Üçü de yüz sayfanın altında; üçü de bambaşka bir ses.

Büyük yazarlara kısa kapıdan girmek isteyenlere: Tanpınar için Mahur Beste, Oğuz Atay için Korkuyu Beklerken, Orhan Pamuk için Kırmızı Saçlı Kadın. Büyük romanlara geçmeden önce bu kitaplarla yazarın sesine alışın.

Kadın yazarların sesine odaklanmak isteyenlere: Tezer Özlü, Pınar Kür ve Şule Gürbüz. Üç farklı kuşak, üç farklı üslup; birlikte okunduklarında Türk edebiyatında kadın sesinin nasıl değiştiğini gösteriyor.

Erken Cumhuriyet ve Osmanlı'nın son dönemini merak edenlere: Mürebbiye, Ayaşlı ile Kiracıları ve Mahur Beste. Üçü, bir yüzyılın değişimini üç ayrı evin içinden gösteriyor.

Son öneri: öykü kitaplarını yatağınızın yanında tutun. Her gece bir öykü, bir ay boyunca size eşlik eder ve okuma alışkanlığı kurmanın en kolay yollarından biridir.

21 Ekim 2026

Devamı

Tümü