Seçtiğimiz 12 kitabı dört gruba böldük. İlk grup evrene ve zamana bakıyor: Carl Sagan'ın Kozmos'u, Stephen Hawking'in Zamanın Kısa Tarihi, Carlo Rovelli'nin kısa ve cesur kitabı ve Bill Bryson'ın her şeyi tek ciltte anlatma denemesi. İkinci grup bilim insanlarına ve bilimin kendine bakıyor: Einstein'ın hayatı, Feynman'ın anıları, Kuhn'un paradigma kuramı. Üçüncü grup yaşamı anlatıyor: genler, evrim ve uyku. Son grup ise evreni romanla keşfetmek isteyenler için iki bilimkurgu.
Bu kitapların çoğu, çok farklı alanlardan okurların raflarında. Kozmos ve Üç Cisim Problemi beşer okurun listesinde, Gen Bencildir, Türlerin Kökeni, Niçin Uyuruz?, Bilimsel Devrimlerin Yapısı, Kurtuluş Projesi ve Feynman'ın anıları dörder okurun. Yani bilimi seven birinin raflarında yan yana duran kitaplar bunlar; bir bilim insanının değil, merak sahibi sıradan okurun seçimleri.
Bilim kitabı okurken küçük bir kural işe yarar: anlamadığınız yerde durmayın. Popüler bilim, her cümlesini anlamanızı beklemez; büyük resmi görmenizi ister. Bir paragrafı anlamazsanız bir sonrakine geçin; yirmi sayfa sonra eksik parça kendiliğinden yerine oturur. Ders çalışır gibi değil, belgesel izler gibi okuyun. Kitabı yanınızda bir defterle okumak da iyi gelir: merak ettiğiniz bir terimi yazın, bir sonraki bölümde cevabını bulup bulmadığınıza bakın. Çoğu zaman bulursunuz; bulamazsanız da yeni bir soru kazanmış olursunuz.
Bir uyarı: bilim sürekli ilerler ve kitaplar bu ilerlemenin bir anını yakalar. Hawking 1988'de, Sagan 1980'de yazdı; o günden bu yana kara delikler fotoğraflandı, dış gezegenler yüzlerce kez keşfedildi. Yine de bu kitaplar eskimedi, çünkü yalnızca bilgi değil, bakış öğretiyorlar: evrene nasıl şaşırılır, nasıl ölçülür, nasıl sorulur.
Bu kitapları okumanın bir yolu da yan yana koymaktır. Zamanın Kısa Tarihi ile Ya Zaman Var Olmasaydı aynı soruyu iki ayrı yüzyıldan sorar; Türlerin Kökeni ile Gen Bencildir evrimin iki ayrı çağını gösterir; Kozmos ile Kurtuluş Projesi aynı gökyüzüne bir bilim insanının ve bir romancının gözüyle bakar. Karşılaştırma, tek tek okumaktan daha çok şey öğretir.
Hangi kitaptan başlayacağınızı bilmiyorsanız en kolay yol Kozmos ya da Kurtuluş Projesi. Biri evrene bir sevgi mektubu, öbürü bir uzay macerası. İkisini de tek oturuşta bırakmak zor.
Kimler için: Gökyüzüne bakıp merak edenler, popüler bilime yeni girenler, fizik ve biyolojiyi sevenler, bilimkurguya bilimsel bir gözle bakmak isteyenler