Yabancı ve Dönüşüm iki kısa kitap; ikisini de bir hafta sonunda okuyabilirsiniz. Yabancı daha soğuk ve yalın, Dönüşüm daha karanlık ve kaygan bir kitap. Montaigne'in Denemeler'i ise listenin en sakin kitabı; kısa denemeleri bir gün bir iki tane okumak yeterli.
Zorluk açısından en rahat kitaplar Hamnet, Kirke ve Yabancı; orta zorlukta Dönüşüm ve Ebedi Koca; en yoğun olanlar Yeraltından Notlar, Huzursuzluğun Kitabı ve Denemeler.
Yası merkeze alan okurlar için sıralama şöyle olabilir: önce Hamnet, ardından Dönüşüm. İkisi de bir ailenin içinde yaşanan kaybı ve ailenin buna verdiği tepkiyi anlatır, ama biri sıcak bir aile evinde, öteki soğuk ve yabancılaşmış bir aile sofrasında. Aradaki fark, yasın ve yalnızlığın ne kadar farklı biçimlerde yaşanabileceğini gösterir.
Tereddüt ve eylemsizlik temasını sevenler için Yeraltından Notlar ile Yabancı güçlü bir ikili oluşturur. Dostoyevski'nin anlatıcısı aşırı düşünür, Camus'nün anlatıcısı ise neredeyse hiç düşünmez; biri eyleme geçemez, öteki eyleme anlamsız bir kayıtsızlıkla geçer. Hamlet bu iki ucun tam ortasında durur: düşünür, tereddüt eder ve sonunda bir anda eyleme geçer.
Montaigne'i Hamlet'in yanına koymak ilk bakışta tuhaf görünebilir, ama bu tür bir kuşkuculuk, oyunun yazıldığı çağın ortak havasıydı. Denemeler'de ölüm, dostluk ve kendini tanıma üzerine kısa ve sakin yazılar bulursunuz; Hamlet'in karanlık sorularına aynı dönemin sakin ve esprili bir cevabı gibi okunur. Bu yüzden Denemeler'i listenin sonuna bırakmak, hem dinlenme hem de bir çeşit çerçeve sağlar.
Bu kitapların bir kısmı kısa, bir kısmı çok uzun. Zamanınız azsa Dönüşüm, Yabancı ve Yeraltından Notlar üçlüsüyle başlayın: toplamda 400 sayfadan az, ama üçü de insanı derinden rahatsız eden metinler. Daha uzun bir soluk isterseniz Kirke ve Hamnet'e geçin; bu iki roman daha geniş bir dünyada, daha yavaş bir tempoda ilerler.
Hamlet'i okuyup Shakespeare'in başka oyunlarına geçmeyi düşünenler için küçük bir not: bu listedeki romanlar oyunun yerini tutmaz, ama oyunun sorularını farklı bir tempoyla yeniden sorar. Hamnet bir aile evinde, Kirke bir adada, Yabancı bir plajda, Dönüşüm bir odada geçer; Hamlet ise bir sarayda. Mekânın bu kadar değişmesi, aynı sorunun her yerde kendine bir sahne bulabildiğini gösteriyor.
Okurken ses meselesine de dikkat edin. Hamlet'in monologları içten bir sesle okunduğunda bambaşka bir yerden başlar; Yeraltından Notlar ve Huzursuzluğun Kitabı'nı da yüksek sesle ya da içinizden kendi sesinizle okumak, bu metinlerin neden bir tür konuşma olduğunu anlamanızı sağlar. Montaigne ise sessizce okunduğunda daha iyi akar.
Bu kitapları arka arkaya okumak zorunda değilsiniz. Karanlık ve içe dönük kitapları peş peşe okumak ağır gelebilir; aralara daha hafif bir şey koymak iyi bir fikir. Bir kitabı yarıda bırakmak da ayıp değildir.
Bir not: Hamlet'i kitap olarak okumak ile sahnede izlemek farklı deneyimlerdir. Kitapta monologları kendi hızınızda, kendi sesinizle okursunuz; sahnede ise oyuncunun yorumuyla. Eğer Hamlet'i yalnızca okuduysanız, bir uyarlamasını izlemek metne yeni bir boyut katar; izlediyseniz okumak ise cümleleri çok daha yakından görmenizi sağlar.
Son olarak, Hamlet'i yeniden okumayı da bu listenin bir parçası sayın. Başka kitaplardan döndüğünüzde, prensin monologlarının size daha farklı geldiğini göreceksiniz; çünkü oyun değişmez, okurun yanında taşıdığı soru değişir.