Jack London'a başlamak için macera, otobiyografik romanlar ve distopyalar arasında 6 kitapla okuma sırası, Türkçe baskılar.
0/5 kitabı okudun%0
Jack London'ı birçok okur çocukluğundan hatırlar: Vahşetin Çağrısı'ndaki köpek Buck, Beyaz Diş'teki kurt-köpek, karlı bir ormanda ateş yakmaya çalışan adam. Ama London'ın kitaplığı bu macera hikâyelerinden ibaret değil. Aynı yazar, işçi sınıfından bir gencin yazar olma mücadelesini anlatan Martin Eden'i, bir sosyalistin ağzından kurulmuş bir diktatörlük distopyasını ve bir salgının insanlığı yok ettiği dünyayı da yazdı.
Devamını oku
London 1876'da San Francisco'da doğdu ve 1916'da, kırk yaşında vefat etti. Kısa ömrüne sığdırdığı hayat bir roman gibiydi: çocuk yaşta konserve fabrikasında çalıştı, istiridye korsanlığı yaptı, denizci oldu, Klondike Altına Hücumu sırasında Kanada'nın kuzeyine gitti, gazetecilik yaptı ve yazarlıkla büyük servet kazanan ilk Amerikalı ünlü yazarlardan biri hâline geldi. Kitaplarının çoğunda bu deneyimlerin izi vardır. Bu yüzden onu okumak, yalnız bir macera okumak değil, bir dönemin Amerikası'na bakmaktır.
London'ın kitaplarını okumaya nereden başlanacağı, ne aradığınıza bağlı. Hızlı ve kısa bir macera isteyenler için Vahşetin Çağrısı, güçlü bir karakter romanı arayanlar için Martin Eden, siyasi ve distopik bir okuma isteyenler için Demir Ökçe uygun. Aşağıdaki sıra, bu üç ayrı hattı altı kitapta bir araya getiriyor. Önce macera ve deniz, sonra yazarın kendi hayatına dayanan kitaplar, en sonda da geleceğe bakan iki distopya.
Vahşetin Çağrısı, Martin Eden ve Kızıl Veba'yı Levent Cinemre çevirdi; üçü de Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları'ndan çıktı.
Kimler için: Jack London'ı yalnızca çocukluk macera kitaplarıyla tanıyanlar, Martin Eden'den sonra yazarın başka yüzlerini keşfetmek isteyenler, erken dönem distopya ve salgın romanlarına bakmak isteyenler
London'ı sevmenin en kısa yolu, onun macera romanlarından başlamak. İki kitap da hızlı okunur ve doğa karşısında insanı anlatır. London 1897'de Klondike'a gitti ve orada neredeyse bir yıl kaldı. Kışı Dawson City yakınlarında geçirdi, iskorbüte yakalandı ve baharda Yukon Nehri'nden salla inerek bölgeden ayrıldı. Vahşetin Çağrısı'nın karlı patikaları, yazarın kendi gözüyle gördüğü bu dünyadan gelir.
Vahşetin Çağrısı, 1903'te yayımlandı ve 1890'larda Klondike Altına Hücumu sırasında, Yukon bölgesinde geçer. Kahraman Buck adında iri bir köpektir; Kaliforniya'daki rahat bir çiftlik hayatından kaçırılıp kuzeye kızak köpeği olarak satılır.
Devamını oku
Kitap, Buck'ın soğuğa, açlığa ve yeni sahiplere uyum sağlarken içindeki ilkel güdünün uyanışını anlatır. Hikâye kısadır ve bir oturuşta okunabilir. Buck'ın evcil bir yaşamdan yabanıl doğaya dönüşü, uygarlık üzerine bir okumaya da açıktır. Kitap önce 1903 yazında The Saturday Evening Post'ta beş bölüm hâlinde yayımlandı, aynı yıl temmuzda Macmillan tarafından basıldı. London başta kısa bir öykü planlamıştı; metin yazdıkça uzayıp kısa bir romana dönüştü. İlk baskının 10.000 kopyası hemen tükendi ve kitap kırk yedi dile çevrildi. Buck'ı kuzeyde önce posta taşıyan François ile Perrault çalıştırır; rakibi Spitz'i yenerek takımın başına geçer. Son bölümlerde onu ölümden kurtaran John Thornton'a bağlanır ve bu bağ, kitabın en dokunaklı sayfalarını verir.
Kime: London'a kısa, hızlı ve sürükleyici bir kitapla girmek isteyenlere
Deniz Kurdu, 1904'te yayımlandı ve denizin ortasında geçen bir güç ve akıl mücadelesini anlatır. Edebiyat eleştirmeni Humphrey Van Weyden, bir feribot kazasından sonra Wolf Larsen adlı acımasız bir kaptanın foka avlama gemisine alınır.
Devamını oku
Larsen hem kaba bir adam hem de bireyci ve maddeci bir felsefe benimsemiş bir zekâdır. Roman, iki adamın birbirine karşı verdiği ahlaki ve fiziksel savaşı anlatır. London'ın bir denizci olarak edindiği deneyim, gemideki hayatın ayrıntılarında hissedilir. Vahşetin Çağrısı'ndan daha uzun bir kitaptır. Larsen'in gemisi Ghost adlı bir fok avı yelkenlisidir. Romanın ilerleyen bölümlerinde yazar Maud Brewster da gemidedir ve Van Weyden'ın ilk aşkı olur. London kitabı Nietzsche'nin üstinsan felsefesine bir saldırı olarak düşünmüştü; Wolf Larsen'in temelinde ise gerçek bir kaptan, Alexander McLean vardır. Vahşetin Çağrısı'nın başarısı yüzünden ilk baskının 40.000 kopyası daha kitapçılara çıkmadan tükendi. Roman, 1941'de Edward G. Robinson'ın başrolünde olduğu film başta olmak üzere birçok kez beyazperdeye uyarlandı.
Kime: Macera ve felsefenin buluştuğu bir deniz romanı arayanlara
Okurken: Larsen karakteri roman boyunca hem korkutucu hem büyüleyici; ona karşı tavrınızın değişmesine izin verin.
Sonra: Yazarın kendi hayatına yaklaşan Martin Eden'e geçin.
Sercan Baylan
2. Basamak: Yazarın kendi hayatı
London'ın bazı kitapları kendi hayatından beslenir. Bu iki kitap, onun yazarlık mücadelesini ve alkolle ilişkisini hem romanla hem de bir tür anı olarak anlatır.
Martin Eden, 1909'da yayımlandı ve yazar olmanın mücadelesini veren genç işçi Martin Eden'i konu alır. Martin, denizcilik ve fiziksel emek geçmişiyle sınıfının dışında bir kadına, Ruth'a âşık olunca okumaya ve yazmaya karar verir.
Devamını oku
Reddedilen öyküler, yoksulluk ve kendi sınıfından kopuşun yalnızlığı romanın ana hatlarını oluşturur. Kitabın yazarı olan London'ın aksine, kahramanı Martin'in yazarlık serüveni farklı bir yere varır; roman, başarının insana ne kadar boşluk verebileceğini de sorar. Martin eğitim gördükçe kendi sınıfından da uzaklaşır; yükseldiği burjuva dünyası da onu tatmin etmez. Roman önce Eylül 1908'den Eylül 1909'a kadar The Pacific Monthly dergisinde tefrika edildi ve Oakland'da geçer. Ruth'un karşısında iki önemli karakter durur: Martin'i olduğu gibi seven konserve işçisi Lizzie Connolly ve hasta, sosyalist şair Russ Brissenden. London kitabı bireyciliğin vahşi mücadelesine karşı bir iddianame olarak yazdığını belirtmişti; dönemin eleştirmenleri ise bunu büyük ölçüde gözden kaçırdı. Roman 2019'da Pietro Marcello tarafından hikâye Napoli'ye taşınarak yeniden filme çekildi ve Venedik'te gösterildi.
Kime: Kendi yolunu çizen karakterleri ve yazarlık hikâyelerini sevenlere
Okurken: Martin'in tutkusuna kapılırken kitabın ikinci yarısındaki kırılmaya hazırlıklı olun; bu kitap sadece bir başarı hikâyesi değil.
Sonra: Aynı yazarın doğrudan anı gibi okunan kitabına, John Barleycorn'a geçin.
John Barleycorn, 1913'te yayımlanan otobiyografik bir kitaptır. Başlık aynı adlı İngiliz halk şarkısından alınmıştır; 'John Barleycorn', London'ın alkole verdiği addır.
Devamını oku
London, gençliğini ve alkolle olan ilişkisini anlatır. Martin Eden'den sonra okunursa, yazarın kendi hayatı ile kurgusu arasındaki bağı çok daha açık görebilirsiniz. Kitap 1913'te The Century Company tarafından basıldı. Erkek dostluğu, alkolün toplumsal rolü ve bağımlılık gücü kitabın ana konularıdır. London, alkolün insana fısıldadığı karanlık düşünceye 'Beyaz Mantık' adını verir; bu umutsuz ses kitabın son beş bölümünde bütün çıplaklığıyla ortaya çıkar. Çok sarhoş birinin gördüğü 'pembe filler' imgesinin bilinen en eski kullanımı da bu kitabın ikinci bölümündedir.
Kime: London'ın kendi sesinden hayatını ve zayıflıklarını dinlemek isteyenlere
Okurken: Kitabın tonu zaman zaman ağır; alkol ve bağımlılık üzerine yazılmış bir metin olarak okunmalı.
Sonra: Geleceğe bakan iki romana, Kızıl Veba'ya ve Demir Ökçe'ye geçin.
Levent Cinemre
3. Basamak: Geleceğe bakan romanlar
London'ın siyasi görüşü sosyalizme yakındı ve bunu kurmaca içinde gösterdi. Bu iki roman, onun iki karanlık geleceğini sunuyor: biri çöken bir uygarlık, diğeri yükselen bir diktatörlük.
Demir Ökçe, 1908'de yayımlandı ve Birleşik Devletler'de oligarşik bir tiranlığın yükselişini anlatan, ilk modern distopyalardan biri olarak anılan bir romandır. Hikâye, yüzyıllar sonra bulunmuş bir el yazması olarak sunulur: Avis Everhard'ın, kocası sosyalist Ernest Everhard'ın mücadelesini ve 'Demir Ökçe' adı verilen oligarşiyi anlattığı metin.
Devamını oku
Orwell ve Huxley'den önce yazılmıştır. Avis'in güncesi 1912 ile 1932 arasını kapsar ve onun kuşkudan başlayıp Ernest'in sosyalist görüşlerini benimsemesine uzanan yolunu izler. El yazmasını, yaklaşık 2600 yılında yaşayan tarihçi Anthony Meredith bir önsözle sunar. Oligarşi üç yüzyıl kadar sürer ve önsöz ilk devrim girişiminin yenildiğini baştan bildirdiği için hikâyenin üzerinde trajik bir gölge vardır. Büyük dergilerin geri çevirdiği roman, Macmillan'dan çıktığında 50.000 kopya sattı. Lev Troçki kitabın faşizmi önceden gördüğünü yazdı; George Orwell da romanın Bin Dokuz Yüz Seksen Dört üzerindeki etkisini kabul etti.
Okurken: Kitabın ilk bölümlerinde uzun siyasi tartışmalar yer alır.
Sonra: Okuma sırası bitince Orwell ve Huxley'in distopyalarıyla karşılaştırarak devam edin.
Levent Cinemre
Okuma yolu
London'ı okumanın iyi bir yolu, yazarı farklı kimliklerine ayırmaktır: macera yazarı, otobiyografik romancı ve siyasi yazar. Her kimlik farklı bir kitap listesi gerektirir. Hepsini okumak istiyorsanız önerdiğimiz sıra şöyle: Vahşetin Çağrısı, Deniz Kurdu, Martin Eden, John Barleycorn, Kızıl Veba, Demir Ökçe.
Çok kısa bir okuma istiyorsanız yalnızca iki kitapla yetinebilirsiniz: Vahşetin Çağrısı ve Martin Eden. Biri yazarın macera yönünü, diğeri bir karakter romanını gösterir. Bu ikisinden sonra devam edip etmemek size kalmış.
Devamını oku
Distopya ve bilimkurgu ilginizi çekiyorsa Kızıl Veba ve Demir Ökçe'den başlamak da mümkün. Bu iki kitap London'ın kariyerinin diğer yüzünü gösterir ve daha sonra yazılan distopyalarla karşılaştırmalı okunabilir. Demir Ökçe'nin ilk bölümlerinde uzun siyasi tartışmalar yer aldığı için, ısınma turu olarak Kızıl Veba'yı önermeyi tercih ederiz.
London'ın yaşadığı dönemin Amerikası'na dair bilgi şart değil, ama Klondike Altına Hücumu ve işçi hareketleri hakkında kısa bir okuma, birçok kitabın arka planını zenginleştirir. Bu bilgi kitapların tadını bozmaz, aksine ek bir boyut ekler. Bu altı kitap London'ın farklı yüzlerini gösterir: köpeğin yolculuğunda doğa, denizde bir kaptanla felsefe, bir işçinin yazar olma çabası, bir alkol itirafı, çöken bir dünya ve yükselen bir diktatörlük.