Çocukluk romanlarını tercih ederseniz Gizli Bahçe ve Örümcek Ağı en yumuşak seçimler; Şeker Portakalı ise en sert olanı. Pal Sokağı Çocukları bu ikisinin arasında bir yerde. Hangisini ne zaman okuyacağınız, ruh halinize göre değişir.
Çalıkuşu'nu en sona bırakmanın bir mantığı var: kitap uzun, mektup ve günlük biçimli ve Türkçe okurun en çok sevdiği romanlardan biri. Küçük Kadınlar'ı sevip kendi edebiyatından benzer bir ses arayan okurun son durağı olabilir.
Jo'yu sevenler için en doğru durak Jane Eyre ve Çalıkuşu; Beth'i sevenler için Örümcek Ağı ve Gizli Bahçe; Meg'i sevenler için Küçük Erkekler ve Gurur ve Önyargı; Amy'yi sevenler için ise yine Gurur ve Önyargı'daki sosyal oyunlar iyi bir yer. Elbette bu ayrım kesin değil, sadece bir pusula.
Zorluk bakımından en rahat kitaplar Örümcek Ağı, Küçük Erkekler ve Şeker Portakalı; en yoğunları Jane Eyre ve Çalıkuşu. Gurur ve Önyargı ortada bir yerde durur.
Baskı bilgisi için küçük bir hatırlatma: bu listedeki kitapların bazıları farklı yayınevlerinden birden fazla baskıyla bulunur ve özellikle çocuk klasiklerinde kısaltılmış sürümler yaygındır. Mümkünse tam metinli baskıyı seçin. Örneğin Küçük Kadınlar için İş Bankası baskısı 328 sayfa; çok daha kısa bir sürüm görüyorsanız bu kısaltılmış olabilir.
Bu kitapları arka arkaya okumak zorunda değilsiniz. Çocukluk kitaplarını yetişkinken okumak, çoğu zaman duygusal bir yük taşır; bu yüzden aralarına başka tür kitaplar koymak iyi bir fikir. Bir kitabı yarıda bırakmak da ayıp değildir.
Bir not: çocukluk klasiklerini çocuklarla birlikte okumak, hem kitabı hem çocuğu yeniden tanımak için çok güzel bir yoldur. Özellikle Örümcek Ağı, Gizli Bahçe ve Küçük Kadınlar sesli okunduğunda başka bir tat verir.
Okuma ortamı da fark yaratır. Bu tür kitaplar, telefon bildirimlerinin ve acelenin arasında okunmaya pek uygun değildir. Bir kış akşamı, bir sıcak içecek ve kesintisiz bir saat, bu kitapların asıl okuma koşuludur. Küçük Kadınlar'ın en çok sevilen bölümlerinin Noel sahneleri olması da bir tesadüf değil: bu kitaplar, yavaşlamayı ve birlikte olmayı anlatır, o yüzden yavaşlayarak okunmak ister.
Kitapları yaş gruplarına göre de ayırabilirsiniz. Çocuklarla birlikte okumaya uygun olanlar Örümcek Ağı, Gizli Bahçe ve Küçük Erkekler; ergenlere hitap edenler Küçük Kadınlar, Pal Sokağı Çocukları ve Şeker Portakalı; yetişkin okurlar için en doyurucu olanlar ise Jane Eyre, Gurur ve Önyargı ve Çalıkuşu. Bu ayrım kesin değil; iyi bir çocuk kitabı yetişkine de bir şey söyler, ama hangi yaşta hangi kitabın daha çok açıldığını bilmek okuma planını kolaylaştırır.
Hediye için de bu liste kullanılabilir: Küçük Kadınlar'ı sevmiş birine Gizli Bahçe ya da Gurur ve Önyargı, bir çocuğa Örümcek Ağı, bir ergene Şeker Portakalı, Türkçe okuyan bir yetişkine Çalıkuşu verilebilir. Hepsi sade bir kapakla da, hediyelik bir baskıyla da güzel durur.
Son olarak, Küçük Kadınlar'ı yeniden okumayı da bu listenin bir parçası sayın. Başka kitaplardan döndüğünüzde, kardeşlerin sahnelerinin size daha farklı geldiğini göreceksiniz; çünkü kitap değişmez, okurun yanında taşıdığı yıllar değişir.