İçeriğe atla

Menü

Rafım

okai

Rafına kitap ekle

Irvin D. Yalom

Psikoloji · 8 dk · 7 kitap

Yalom okuma sırası: 7 kitapla başlangıç

Irvin D. Yalom'a hangi kitapla başlanır? Roman, terapi öyküsü ve felsefe arasında 7 kitapla okuma sırası, Türkçe baskılar ve kimlerin okuduğu.

0/7 kitabı okudun%0

Irvin D. Yalom'un kitaplarında bir terapi odası vardır: iki koltuk, kapalı bir kapı ve içeride söylenenlerin dışarı çıkmayacağı sözü. Kitaplar bu odanın içinde geçer, ama asıl konuları odanın dışındaki hayattır; hastalar odaya işten, evlilikten ya da çocukluktan getirdikleri yükle girer, Yalom da onlarla birlikte oturup yükün ne olduğunu çözmeye çalışır. Ölümden korkmak, yalnız olmak, seçim yapmanın ağırlığı ve hayatın bir anlamı olup olmadığı. Yalom bunlara 'varoluşun verileri' der ve terapisinin merkezine koyar.

Devamını oku

Yalom 1931'de Washington'da doğdu, Stanford Üniversitesi'nde psikiyatri profesörü olarak çalıştı ve Existential Psychotherapy (1980) gibi mesleki kitaplarıyla tanındı. Okurların bir bölümü onu romanlarından, bir bölümü de terapi öykülerinden tanır. Bu yüzden başlangıç noktası, hangi türün sana yakın olduğunu seçmektir. Stanford'a 1963'te katıldı, 1968'de kadro aldı. Kitaplarının ilk yayın yılları şöyle: Aşkın Celladı 1989, Nietzsche Ağladığında 1992, Divan 1996, Annem ve Hayatın Anlamı 1999, Bugünü Yaşama Arzusu 2005, Spinoza Problemi 2012, Günübirlik Hayatlar 2015.

Yalom'un kitapları roman ya da öykü biçimindedir; mesleki bilgi hikâyenin içinde yer alır. Bu yüzden psikoloji okumamış biri de, uzun yıllardır psikoloji okuyan biri de aynı kitaptan ayrı şeyler çıkarabilir.

Aşağıdaki sıra yedi kitabı üç basamakta toplar. İlk basamakta iki roman var; hikâyenin içine girerek Yalom'un neyi sorguladığını görürsün. İkinci basamakta terapi öyküleri yer alıyor. Üçüncü basamakta ise felsefeyle terapinin buluştuğu iki roman ve annesini konu alan öyküyü de içeren bir öykü kitabı var. Kitapların hepsini sırayla okumak zorunda değilsin; her basamaktan bir kitap seçmek de iyi bir tanışma olur.

Kimler için: Psikoterapiyi roman gibi okumak isteyenler, Nietzsche ve Schopenhauer'a hikâye üzerinden yaklaşmak isteyenler, Yalom'un çok kitabı arasında nereden gireceğini bilemeyenler

Kısa cevap

1. Basamak: İki roman

Yalom'u tanımanın bir yolu romanlarıdır. Biri 19. yüzyıl Viyana'sında geçen tarihî bir kurgu, diğeri San Francisco'da bir terapistin mesleki etik sınavını anlatan bir hikâye.

1. Nietzsche Ağladığında

Irvin D. Yalom · 2007

Viyana, 1882. Hekim Josef Breuer, Lou Salomé'nin ricasıyla felsefeci Friedrich Nietzsche'yi umutsuzluğundan kurtarmaya çalışır.

Devamını oku

Sorun şudur: Nietzsche tedaviyi, gücünü karşısındakine kaptırmak olarak görür. Breuer de onun güvenini kazanmak için bir değiş tokuş önerir: Breuer Nietzsche'nin bedensel şikâyetleriyle ilgilenir, Nietzsche de Breuer'in kendi ruhsal sıkıntısına bakar. Kitapta genç Freud da yer alır. Yalom'un kendi notuna göre Nietzsche ile Breuer hiç karşılaşmadı; romandaki buluşma kurgudur. Kitaptaki ilk fikir, Lou Salomé'nin Nietzsche'nin umutsuzluğunu, evlenme teklifini reddetmesinin ardından hafifletmek istemesidir. Nietzsche'nin yardımı kabul etmemesi, Breuer'i dolaylı yol aramaya iter. Breuer'in hastası Bertha Pappenheim'ın (Anna O.) hikâyesi de romanın arka planında yer alır. Genç Freud, Breuer'e kendi sıkıntısını Nietzsche'ye açmasını önerir; böylece Nietzsche iyiliği bir güç gösterisi olarak okumayı bırakabilecektir. Roman 1992'de yayımlandı ve aynı yıl Commonwealth Club'ın kurmaca ödülünü aldı.

Kime: Yalom'un romanlarıyla başlamak ve Nietzsche ile tarihe de ilgi duyanlara

Okurken: Okurken Breuer'in tarafında durup durmadığını gözlemlemek ilginç olabilir.

Sonra: Aynı yazarın San Francisco'da geçen romanı Divan'a bakın.

Doğan Cüceloğlu, Naz Aydemir Akyol ve 7 okur daha

2. Divan

Irvin D. Yalom

Divan, psikoterapistlerin kendi sınırlarını yoklayan bir roman. Hikâyenin merkezinde San Francisco'da çalışan terapist Ernest Lash var.

Devamını oku

Ernest, bir meslek etiği kurulunda, hastasıyla ilişkiye girdiği için suçlanan yaşlı terapist Seymour Trotter'ın ifadesini dinler; bu ifade onu kendi yöntemini sorgulamaya iter. Kitap, terapist ile danışan arasındaki ilişkinin sınırlarını ve mesleğin kurallarını konu alır. Roman 1996'da yayımlandı. Kitapta ayrıca Ernest'in eski hastası Justin'in eşi Carol da yer alır: Carol avukattır ve Ernest'in hastası olup onu baştan çıkararak kariyerini bitirmeyi planlar. Ernest'in danışmanı Marshal Streider ise ulusal tanınma peşinde olan, para konusuyla ve kendi takıntılı davranışlarıyla uğraşan kıdemli bir psikanalisttir. Trotter'ın sözü olan 'Benim tekniğim bütün teknikleri bırakmaktır', Ernest'in düşüncesini kitap boyunca şekillendirir.

Kime: Terapi odasının içinden bir hikâye isteyenlere

Okurken: Mesleki sınırlar ve etik konuları kitabın merkezinde; karakterlerin kendini nasıl haklı çıkardığına dikkat edin.

Sonra: Gerçek vaka öykülerine geçmek için Aşkın Celladı'nı alın.

Doğan Cüceloğlu

2. Basamak: Gerçek terapi öyküleri

Romanlardan sonra Yalom'un terapi öykülerine geçmek doğal. Bu kitaplar, yazarın hastalarla çalışırken yaşadıklarını ve kendi kaygılarını da anlattığı kısa metinlerden oluşuyor.

3. Aşkın Celladı

Irvin D. Yalom

Aşkın Celladı, on psikoterapi öyküsünden oluşuyor. Öykülerde aşk, kayıp, özgürlük ve ölüm gibi konular terapi odasında karşımıza çıkar.

Devamını oku

Yalom'a göre ölümü kabullenmek yalnızca terapideki insanlar için değil, herkes için bütün bir insan olmanın koşuludur. Kısa öyküler olduğu için kitap parça parça okunabilir. Başlık öyküsünde Yalom, aşık hastalarla çalışmayı tercih etmediğini ve bunda kıskançlığın payı olduğunu söyler. Kitap 1989'da yayımlandı. Yalnızlık, yas ve depresyon gibi gündelik sorunlar hastaların ortak noktasıdır. Öykülerden birinde, yaşlı Thelma eski bir aşk ilişkisine gömülmüştür ve Yalom bunun ardında ölüm korkusunun saklı olabileceğini düşünür. Başka bir öyküde, ölümcül kanser hastası orta yaşlı Carlos, erkeksi bir görüntünün ardında zorlayıcı bir şehvet yaşar.

Kime: Romanlar yerine kısa ve kendi içinde biten metinleri tercih edenlere

Okurken: Her öyküyü ayrı bir oturuşta okumak tonu korur.

Sonra: Daha yeni tarihli öykü kitabı Günübirlik Hayatlar'a geçin.

Doğan Cüceloğlu, Pınar Sabancı

4. Günübirlik Hayatlar

Irvin D. Yalom

Günübirlik Hayatlar, Yalom'un on terapi öyküsünden oluşan, 2015 tarihli kitabıdır (orijinal adı Creatures of a Day). Öyküler iki soruya odaklanır: anlamlı bir hayat nasıl bulunur ve hayatın sonuyla nasıl barışılır.

Devamını oku

Ölüm, kayıp ve zamanın geçişi kitabın tekrar eden konularıdır; Yalom hastalarının yanı sıra kendi mücadelelerinden de söz eder. Kitap yazarın seksenli yaşlarında çıktı. Kitabın adı, Marcus Aurelius'un 'günübirlik yaratıklar' (creatures of a day) ifadesine dayanır. Öyküler yas, kayıp, pişmanlık ve yaklaşan ölüm konularına yer verir. Yalom'un hastalarıyla işbirliği içinde çalışmasının nasıl olabileceği de kitabın konularından biridir.

Kime: Yalom'un yaşlılık ve ölüm üzerine yazdıklarını okumak isteyenlere

Okurken: Konu ölüm ve kayıp olduğu için öyküleri aralıklı okumak iyi gelebilir.

Sonra: Felsefeyle terapinin buluştuğu romanlara, Bugünü Yaşama Arzusu'na geçin.

Fatih Altaylı, Doğan Cüceloğlu

3. Basamak: Felsefe ve kişisel hikâye

Bu basamakta felsefenin terapiye girdiği iki roman ve Yalom'un annesini de konu alan bir öykü kitabı var. İlk iki basamakta Yalom'un sesine alıştıktan sonra başlamak daha iyi olabilir.

5. Bugünü Yaşama Arzusu

Irvin D. Yalom · 2005

Bugünü Yaşama Arzusu'nda terapist Julius Hertzfeld, yaklaşık bir yıl ömrü kaldığını öğrenir ve kendi hayatını gözden geçirir. Yıllar önce tedavi ettiği Philip Slate'i arar; Philip eskiden cinsel bağımlıydı, şimdi Schopenhauer felsefesine dayanarak hayatını kurmuş ve psikoterapist olmaya hazırlanmaktadır.

Devamını oku

Philip, Julius'un terapi grubuna katılır. Roman, grup seansları ile Schopenhauer'ın hayat öyküsünü dönüşümlü anlatır. Schopenhauer'ın 'yaşamak acı çekmektir' diyen karamsar görüşü, kitabın kendini tanıma temasını çerçeveler. Julius'un tanıştığı grupta Rebecca, Bonnie, Tony, Gill, Stuart ve Pam yer alır; Pam'in Philip'le geçmişte kötü biten bir ilişkisi vardır. Roman 2005'te yayımlandı.

Kime: Felsefeye hikâye aracılığıyla yaklaşmak ve grup terapisini merak edenlere

Okurken: Grup seansı bölümleri ile Schopenhauer'ın hayat öyküsü bölümleri dönüşümlü gelir.

Sonra: Tarihî bir felsefe romanı arıyorsanız Spinoza Problemi'ne geçin.

Doğan Cüceloğlu

6. Spinoza Problemi

Irvin D. Yalom

Spinoza Problemi, iki hikâyeyi dönüşümlü anlatır: 17. yüzyıl Amsterdam'ında Yahudi topluluğundan dışlanan filozof Spinoza ile Nazi Almanyası'nda ideolog Alfred Rosenberg. Rosenberg'in kahramanı Goethe, Yahudi bir filozof olan Spinoza'ya hayrandır; Rosenberg bunu anlayamaz ve bu, kitabın adını veren 'Spinoza problemi'dir.

Devamını oku

Yalom'un son notuna göre Spinoza ile Rosenberg'i birbirine bağlayan bölümlerin hepsi kurgudur. Romanda Rosenberg, Hollanda'nın işgalinin ardından Amsterdam'daki Spinoza müzesine baskın yapıp Spinoza'nın kitaplığını alır. Rosenberg'in Nürnberg yargılamasından sonra darağacında bitmesi de kitabın sonunu oluşturur. Spinoza'nın hayat öyküsü, Spinoza uzmanlarının çalışmalarına dayanır. Kitap 2012'de yayımlandı.

Kime: Felsefe tarihine ve Nazi dönemi Almanya'sına ilgi duyanlara

Okurken: İki hikâye dönüşümlü ilerler.

Sonra: Yalom'un kendi hayatına yaklaşan kitabına, Annem ve Hayatın Anlamı'na geçin.

Doğan Cüceloğlu

7. Annem Ve Hayatın Anlamı

Irvin D. Yalom · 1999

Annem ve Hayatın Anlamı, altı psikoterapi öyküsünden oluşan bir kitap; roman değildir. Başlık öyküsünde Yalom'un annesi rüyalarına girer.

Devamını oku

Yalom'un son notuna göre bu öyküdeki rüya ve olaylar gerçektir, konuşma ise hayal ürünüdür. Diğer öykülerden birinde Paula adlı hasta ölümle yüzleşir. Kitap 1999'da yayımlandı. Altı öykü, orijinal adlarıyla şunlardır: 'Momma and the Meaning of Life', 'Travels with Paula', 'Southern Comfort', 'Seven Advanced Lessons in the Therapy of Grief', 'Double Exposure' ve 'The Hungarian Cat Curse'. Yalom'un son notuna göre 'Travels with Paula', 'Southern Comfort' ve 'Seven Advanced Lessons' gerçek olaylara dayanır; hastaların kimliğini gizlemek için küçük kurgusal değişiklikler yapılmıştır.

Kime: Yalom'un kısa öykü biçimindeki metinlerini okumak isteyenlere

Okurken: Başlık öyküsü kitabın ilk öyküsüdür; diğerleri ayrı hikâyelerdir.

Sonra: Sıra bitince en çok hoşunuza giden türe, yani romanlara ya da terapi öykülerine, geri dönün.

Doğan Cüceloğlu

Okuma yolu

Yalom'u okumanın en iyi sırası, kendi merakına göre değişir. Hikâye seven biriysen Nietzsche Ağladığında ile başla. Terapi odasının işleyişini merak ediyorsan Divan'a ya da Aşkın Celladı'na geç.

Felsefeye ilgin varsa romanları Bugünü Yaşama Arzusu ve Spinoza Problemi ile sürdür. Bu iki kitap filozofların hayatını hikâyenin içine katıyor.

Devamını oku

Hepsini okumaya niyetliysen önerilen sıra şöyle: Nietzsche Ağladığında, Divan, Aşkın Celladı, Bugünü Yaşama Arzusu, Spinoza Problemi, Günübirlik Hayatlar, Annem ve Hayatın Anlamı.

Yalom'u okurken bir uyarı: kitapların bir kısmı ölüm, kayıp ve takıntı gibi ağır konulara girer. Aralara başka bir tür koymak iyi gelir. Sıradaki kitabı seçerken önceki kitabın ruh halinden çıkıp çıkmadığına bakın.

5 Kasım 2026

Devamı

Tümü